Eko-Politik Senfonimiz

Yüksek Enflasyon

Ekim ayı TÜİK enflasyon manşeti, beklentilerin en alt düzeyinden de düşük bir çıtada (%2,55) açıklanıyor. Kendi içerisinde özellikle giyim ve ayakkabı kategorisinde diğer tüm ölçümlerin dışına düşen bulgular tartışmalara yer açıyor. Özellikle gıda enflasyonu bakımından ülkemizin açık ara ilk sırayı aldığı ve %35’ lere ulaştığı izleniyor. Yılın bitimine iki ay kala, sene sonu hedef tablosu olan “%30’un altı” beklenti yönetimi çıpasının realize edilemeyeceği, aritmetik olarak ortaya çıkıyor. Merkez Bankası’nın, yılın son Enflasyon Görünüm Raporu kapsamında; tahmin aralıkları revizyonuna gidilerek, 2025 için (28-32), takip eden yıl için ise (16-22) yeni artışları ortaya koyması bekleniyor. Sürdürülebilir bir iniş trendini sağlama ve istikrarlı dezenflasyon sürecine geçiş momentumunu yakalama bakımından, 2025 yılının, şimdiden “kayıp yıl” durumuna geldiği değerlendiriliyor. Gelinen noktada, asgari ücretlilerdeki on aylık gelirde erime %28.8; diğer ücretliler için (ortalama ücret üzerinden hesaplandığında ise %51 seviyesine ulaşmış bulunuyor.

2026 Bütçesi

Takvim ve mevzuat çerçevesinde Meclis’te görüşmeleri süren yeni yıl bütçesinin; ağırlıkla bir “harcama bütçesi” niteliği taşıdığı ortaya konuluyor. Faiz ödemeleri başta olmak üzere artan giderlerin karşılanması için öngörülen 15.6 trilyon liralık vergi gelirleri kompozisyonunda, dolaylı/ dolaysız vergi oranındaki kronik 2/1 adaletsiz tablonun değişeceğine dair bir delil elde edilemiyor. Daha büyük bütçe ile daha yüksek enflasyon arasındaki bağlantının da gözden uzak tutulmaması gerekiyor.

Dış Ticaret

Dış ticaretimizin ihracat bacağında aylık ve toplam on aylık bazda “çifte rekor” elde edildiği ortaya çıkıyor. Bu olumlu gelişmenin, dış ticaretin diğer bileşeni olan ithalat bacağı ile birlikte ele alınması; dengeli yaklaşımlara taşınması gerekiyor. İhracatın ithalatı karşılama oranının; ciddi bir düşüşle %76,5 seviyesine gerilediği görülüyor. Ekim ayında kısmi bir toparlanma ortaya çıksa da, tüketim malı ithalatının; yatırım malı ithalatından yukarıda seyretme eğilimi sürüyor. Bu ithalat grubunda, son on yıllık gelişmeye bakıldığında; dayanıklı tüketim malları kaleminde %140, binek otomobilde %83,işlenmiş/işlenmemiş gıdanın ikisi için ise %95 oranında artış ortaya çıktığı izleniyor. Üstelik, aynı dönemde tüketim malı ihracatımız artmak bir yana, gerileme işaretleri veriyor.

Kripto Varlıklar

Seneye 94 bin dolarlı seviyelerden başlayan ve kripto varlıkların simgesi ve önde gelen göstergesi kabul edilen Bitcoin, geçen dönemde, 126 bin dolar rekor düzeylerini test ederek ortaya koyduğu yüksek performansını sürdüremiyor. 98 bin dolara gerileyen Bitcoin ve paralel biçimde süratle değer kaybeden kripto varlıkların, altın ve dolar karşısında istikrar sağlayıcı bir güvenilir liman olma kimliğine halen uzak kaldığını ifade etmek gerekiyor.

E-Ticaret Kasım Kampanyaları

Artık geleneksel hale gelen Kasım ayı elektronik ticaret indirimleri, bu sene iddialı bir açılımla karşımıza çıkıyor. E-Ticaretin en yoğun günlerinin yaşanacağı süreçte, Kasım ayı içerisinde 500 milyarlık işlem hacmine ulaşılması (tüm yıl beklentisinin onda biri) bekleniliyor. Yapılan kestirimlere göre, ortalama sepet büyüklüğünün üç bin lira ortalamasına ulaşacağı ifade ediliyor. İndirim oranlarının %10-60 arasında değiştiği gözlenen Kasım indirimleri sürecinde, tüketicilerin ayırmayı düşündükleri bütçenin oniki bin liraya ulaştığı ortaya çıkıyor ve en büyük payın, önceki yıllarda görüldüğü üzere, giyim ve aksesuar kulvarları tarafından sağlanacağı değerlendiriliyor.

Kredi Derecelendirme Notumuz

Türkiye’nin ticari kredilendirme kulvarında “yatırım yapılabilir ülke” kategorisine ulaşana kadar yapılacak çok işi; alınacak epey mesafesi olduğu biliniyor. Derecelendirme sektörünün üç önemli kurumu arasında yer alan Fitch, düzenlediği bir zirve ile Türkiye özelinde önemli mesajlar veriyor. Geçtiğimiz Temmuz ayındaki son değerlendirmesinde not görünümünün “durağan” bırakılmasından hareketle, gelecek 18-24 ay içerisinde ülke notumuz bakımından bir değişiklik beklenmediği ortaya konuluyor. Bu tespite dayanarak, yeni eko-politik analiz ve okumaların önünün açıldığını ifade etmek şart oluyor.

Hayatın ritmini müzik belirliyor ve tıpkı notaların akıp gitmesi gibi yaşamın/piyasaların iniş ve çıkış nakışlarını işleyen senfoniye yakından kulak vermek gerekiyor. Belki de işin sırrı; çalan müzik eşliğinde dans ederken, teker, teker eksiltilen sandalyelerde, müziğe ara verilen her zaman oturacak yer bulma becerisinde düğümleniyor!.

(*) Kuple; herhangi bir müzik eseri içerisinde, nakaratla sona eren kısım.