Futbol; Fitch ve Ticaret Savaşları..

Yılın dev organizasyonu öncesinde, ekonomik yön ve nitelikleri ile bu sütunlarda kaleme aldığımız “Eko-Politiğin Sert İkliminde Futbol İmbatı” başlıklı makalemiz 11 Haziran tarihini taşıyor. Ön çalışmalarda 14 milyar Dolarlık bir bütçe etüdü ile çıkılan yolda, artık son 90 dakikaya ulaşılmış bulunuyor. Şimdiden elde edilen rakamlara göre stadyum satışlarında %99,7 oranında bilet gelirleri hedefinin tutturulduğu açıklanıyor. FİFA’nın ilk kez uygulamaya koyduğu “talebe göre fiyatlama” metodu ile bu akşam oynanacak İspanya-Arjantin maçının, dünyanın, gelmiş-geçmiş en yüksek katılım bedelli spor müsabakası unvanına şimdiden eriştiği ifade ediliyor.

ABD-Kanada-Meksika ortak sahipliğinde düzenlenen dev etkinliğe, Amerika’nın Spor/Eğlence Endüstrisi temelli özel yaklaşım ve dokunuşlarının damgasını vurduğu görülüyor. Katılımcı ülke sayısı (48), oynanan müsabaka (104) ve ev sahipliği yapan stadyumlar (16) başta olmak üzere “her yönüyle ölçeği büyütülmüş” organizasyonda, ilk kez devre arası şov ve trophy (şampiyonluk) yüzüğü verilmesi gibi Amerikanvari açılımlar organizasyona dahil ediliyor. Katılımcı ülkelere dağıtılan katılım ve klasman para ödülleri 727 milyon Dolara ulaşır iken, canlı yayın; reklam; sponsorluk; turizm; istihdam; alt-yapı ve benzeri kulvarlarda ortaya çıkacak rakamların, öncü tahmin ile beklentileri aşacağı yönündeki beklentiler ağırlık kazanıyor.

Körfez Savaşı ekseninde yaşanan yeni gelişmeler üzerine, petrol fiyatlarında, bir haftadan kısa bir sürede %12 oranında artış ortaya çıktığı izleniyor. 85 Dolar civarında bir fiyata oturan yeni referans fiyatları, net petrol/enerji ithalatçısı ülkeler açısından yeni yük ve tehditleri gündeme taşıyor. Merkez Bankası kestirimlerine göre, petrol fiyatlarındaki her bir Dolarlık artış, aylık enerji faturasına 400 milyon Dolar tutarında ek yük getiriyor. Cari Ödemeler Dengesi yaklaşımı temel alındığında; petrol fiyatlarındaki her 10 Dolarlık artış, takip eden oniki aylık cari dengede 2,6 milyar Dolar tutarında cari açık etkisine yol açıyor. Maliyet geçişkenliği temelinde de her 10 Dolar artışın; 0,8 puanlık enflasyon artışını tetiklediği savı ortada duruyor. Kısacası, Türkiye’nin ekonomik beklenti ufku; son gelişmeler ile yakın erimde aydınlanma imkanlarına uzak düşüyor. Nitekim, beklenen güncel Fitch değerlendirmesi, bu yönde bir tespit ve tahmin metnini temsil ediyor. Türkiye’nin kredi notu; “BB-“ düzeyinde, yatırım yapılabilir kategorisinin altında tutulmaya devam edilirken, ekonomik görünüm düzeyi de, herhangi bir iyileştirilmeye gidilmeden, “durağan” klasmanında aynen muhafaza ediliyor.

Yüksek yönlü seyreden enflasyon riskinin önümüzdeki yıllar için de geçerli olacağı tespitine önemle vurgu yapılması dikkat çekiyor. Erken ve hızlı faiz indirimi ihtimalinin; tetikleyeceği olumsuz etkiler açısından değerlendirilmesi ve uyarı dozlu tespitler ile çerçevelenmesi not ediliyor. Makro-ekonomik tespitlerin güncellenmesi kulvarında ise, 2026 yılı için %29,5’luk enflasyon ve %2,8’lik büyüme öngörüleri karşımıza çıkıyor. Cari açık bakımından bu yıl için paylaşılan “GSYH’nın %3’ü” tahmininin arka planına ise son gelişmeler ile tetiklenen enerji ve turizm kaynaklı beklentiler yerleştiriliyor.

Başkan Trump’ın, Körfez Savaşı gölgesinde kalan ama kendisi ve yönetim ekibi tarafından hiçbir zaman “unutulmayan”  Ticaret Savaşları yaklaşımını yeniden canlandırdığı izleniyor. Geçtiğimiz Şubat ayında Amerikan Yüksek Mahkemesi tarafından alınan karar ile ABD’nin geçen sene uygulamaya koyduğu gümrük tarife düzenlemeleri iptal edilerek, tahsil edilen ilgili vergilerin iadesine hükmedildiği biliniyor. Bu karar uyarınca geri ödenen gümrük vergisi tutarının, 15 Temmuz itibarıyla 81 milyar Dolar tutarına eriştiği, ABD resmi kayıtlarından takip ediliyor. Bu gelişmelerin dahi Başkan Trump’ı; Ticaret Savaşlarında yeni bir perde  açmaktan alıkoymuyor. Geçtiğimiz hafta, ABD-Kanada-Meksika Üçlü Ticaret Anlaşmasının (USMCA) Başkan Trump tarafından “askıya alınmasını” takiben, Brezilya’ya karşı yeni tarife düzenlemeleri açıklanıyor.

Brezilya tarafını ve ülkenin Başkanı Lula da Silva özelinde “iyi niyetli davranmama” suçlamasına konu muhatap kılan Trump yönetimi, 22 Temmuz tarihinden geçerli olmak üzere; kahve, sığır eti, avakado, madeni yağlar, uçak parçaları gibi bir kısım ürünler hariç tutulmak üzere, %25 oranında gümrük vergisi uygulayacağını açıklıyor. Arka planda, sabık ülke lideri Bolsanora’ya karşı uygulamalara vurgu yapıldığı ise herkes tarafından biliniyor. Trump’ın, daha önce olduğu üzere; “pazarlık kapısını açık bıraktığı” yönündeki mesajları da dikkat çekiyor. İlaveten, aralarında Türkiye’nin de yer aldığı ve “işgücü hak ihlalleri savı” temelli bir soruşturma sonucunda ilave %12,5 oranında ek dış ticaret vergisi ihtimali dile getiriliyor. Ticaret Savaşları, yine ve yeniden küresel ajandaya eklenmeye çalışılıyor!

Ankara’daki NATO Zirvesi’nde; “İspanya ile dış ticaretin tamamen sonlandırılması” kabilinden şaşırtıcı ve tartışmalı görüşleri de dile getiren Başkan Trump’ın, gümrük vergileri üzerinden okumayı tercih ettiği dış ticaret bakış açısını korumaya devam ettiğini görmek; hesabını-kitabını ona göre yapmak gerekiyor.