Yapay Zeka (YZ) Ve Gelecek

Elon Musk’ın, önümüzdeki hafta NASDAQ borsasında halka arz edilecek SpaceX şirketi, aslında bünyesinde uzay sektörü ile birlikte xAI çerçevesinde (Grok) YZ sektörünü de temsil ediyor. 12 Haziran’daki arz öncesinde toplanan talep miktarı; 75 milyar Dolarlık arzı şimdiden aşmış bulunuyor. 1,7 trilyon Dolar değer biçilen şirketin hisselerine yoğun talebin arkasında, hiç şüphesiz Elon Musk’ın 16 yıl önce sattığı Tesla hisselerinin bugüne kadar yaptığı tam dört yüz katlık prim referansı da yer alıyor.

SpaceX’ in hemen ardından, YZ dünyasının en önemli oyuncuları arasında yer alan OpenAI (ChatGTP) ve Anthropic (Claude) şirketleri de halka arz kervanına katılması kesinleşiyor. Geçtiğimiz dönemlerde sırasıyla Bitcoin; Altın ve Gümüş için yaşanan yukarı yönlü ralli beklentisinin bu kez, YZ hisselerinde yaşanabileceği ifade ediliyor. Diğer finansal kıymetlerden farklı olarak YZ varlıklarının, Körfez Savaşı andacında hareket eden ve piyasadaki istikrarsızlığın ana sebebi olarak görülen Petrol ile ilişki içinde bulunmadıkları gerçeği, bunlara yönelik iştahı arttırıyor. Nitekim, geride kalan haftanın son gününde yaşanan NASDAQ endeksindeki düşüş ve kripto piyasalarında dip yapma hareketleri başta olmak üzere piyasa gelişmelerinde YZ halka arzlarının merkeze alınarak hareket edildiği görülüyor.

Aslında, Haziran ayının ilk haftasının; uzun bir süredir hayatımızın bir parçası haline gelen YZ dinamikleri bakımından başka önemli gelişmelere de sahne olduğunu hatırlatmak gerekiyor. SpaceX’i takiben halka arz süreçleri piyasalar tarafından ilgi ile beklenilen OpenAI ve Anthropic şirket CEO’ları, yanlarına diğer bir güçlü sektör oyuncusu Google DeepMind yöneticisini de alarak, toplu bir kamuoyu duyurusunu paylaşıyorlar. Kıyasıya bir rekabet içerisinde birlikte hareket etmeleri çok nadir olsa da, bu kez, “ YZ’nin biyolojik silah üretme yolunda kullanılması riskine dikkat çekme ve engelleyici düzenlemeler gereğine işaret etme ” noktasında buluştukları anlaşılıyor.

Biyoloji ve özellikle viroloji alanı, YZ katkısının en fazla görüldüğü kulvar listesinde üst sırada yer alıyor. Örneğin, daha önce yapısı çözümlenmiş protein sayısı elli bin civarında iken, YZ’nin ( DeepMind-AlphaFold) devreye girmesi ile birlikte bu sayı, kısa sürede iki yüz milyon mertebesine yükseliyor. Bu bakımdan, yeni patojen (bulaşıcı) oluşturma ve yayma kabiliyet ile erişimi artmış bulunuyor. Yaşanan COVİD süreci taze hatırasıyla, yeni ve “YZ destekli geliştirilmiş” muhtemel pandemi riski karşımıza çıkıyor. İşte, bu yüzden, devlet müdahale ve düzenlemelerine karşı çıkan ve bir arada hareket yerine, kıyasıya rekabeti önceleyen büyük oyuncular bu kez bir “sektörel uyarı bloku” olarak kamuoyunun karşısına çıkmayı seçiyorlar. Üstelik, bu ortak duruşu sergilemek için seçtikleri zamanlama da dikkat çekiyor; ilk kez tamamen YZ tarafından geliştirilen bir jenerik aşının (COVİD aşısına benzer) Cambridge Üniversitesi’nde elde edildiği haberleri de dünya ile aynı anda paylaşılıyor!

Geçtiğimiz yıl Temmuz ayında imzaladığı ilgili kararname ile “YZ’de küresel liderlik” amacını deklare eden Başkan Trump’ın; ilgili kulvarda faaliyet gösteren ABD özel sektör şirketlerine yol açma/düzenlemeler ile önlerini kesmeme prensibine vurgu yaptığı hatırlanıyor. Ancak, sadece günler önce, 2 Haziran tarihinde yayınladığı yeni yasal düzenleme ile bu kez, “sektörün muhtemel gelişme ve projelerden devleti önceden haberdar etmesi suretiyle kamusal vaziyet/düzenleme yolunun açılması” başta olmak üzere, temel yaklaşımın makas değiştirdiği izleniyor.

Nihayet, yukarıda adı geçen ve yakın geçmişte, belirli finans içerikli programlarının uygulamaya alınması, doğurabileceği riskler dolayısıyla “engellenen” Anthropic şirketi kurucu ortağı Jack Clark’ın, BBC kurumuna verdiği demeç ile hafta kapanıyor. Sektörün saygın ismi Clark; YZ alanındaki baş döndürücü gelişme temposunun biraz yavaşlaması ve “gereğinde basılacak bir fren pedalının ortaya çıkarılması” talep ve ihtiyaçlarına işaret ediyor. Bu bakımdan, şimdiye kadar YZ sektörünün hep mesafeli durduğu kamusal düzenleme/denetim mekanizmasının önem ve işlevlerine de vurgu yapmaktan geri durmuyor. Şu ana kadar ayağını gaz pedalından çekmemiş olan YZ sektörünün, ihtiyaç duyulduğunda kullanacağı bir fren mekanizmasından yoksun olduğu yönündeki bu” içeriden” değerlendirme şimdiden yankı uyandırıyor.

“Tamamen kontrolü eline almış ve insan denetim ile kontrolünden kurtulmuş YZ” , geleceğe ait senaryo ve öngörülerin en karamsar yönünü temsil ediyor. Yukarıda görüş ve tespitleri paylaşılan Clark’ın şirketine ait Claude programının %80’inin tamamen YZ tarafından yazılım ile yapılandırıldığı hatırlandığında, bu oranının %100 mertebesine ulaşılması durumunda nelerin olacağı soruları gündeme geliyor.

Aslında, ortaya çıkan tablonun, doğrudan “insanlığın gelecekteki bekası/varlığını sürdürmesi” ile ilgili olduğunu açıkça ifade etmek gerekiyor. Bu durum, mesela piyasalarda yaşanan anlık hareket ve gelişmeleri de geri planda bırakan hayati bir meseleye işaret ediyor.