Dünya donduğunda, yaşam nereye sığındı?

Bilim insanları, sonunda bugün gördüğümüz çeşitli çok hücreli yaşama dönüşen karmaşık hücresel yaşam formları olan ökaryotların, sığ su havuzlarında yaşayarak küresel dondan sağ çıkabildiklerini buldular. Bu küçük, sulu vahalar, ekvator bölgelerinde bulunan nispeten sığ buz tabakalarının üzerinde varlığını sürdürmüş olabilir. 0 santigrat derece civarında seyreden sıcaklıklarda, ortaya çıkan eriyik su göletleri yaşanabilir ortamlar olarak hizmet etmiş olabilir.

Günümüzde Antarktika'da, eriyik buzdan oluşan küçük havuzlar, Kartopu Dünya sırasında ekvator yakınındaki buz tabakaları boyunca muhtemelen var olan koşullara benzerdir. Ayrıca tuzluluğun bir gölün barındırabileceği yaşam türünde önemli bir rol oynadığını, acımsı veya tuzlu olan göletlerde, daha tatlı sulara sahip göletlerdekilerden farklı olan daha benzer yaşam oluşturduğu bilinmektedir. Bu durumda organizmaların korunmalarında rol oynadığı bilinmektedir.

"Kartopu Dünya", Dünya tarihinde gezegenin buz tuttuğu zaman dilimleri için kullanılan günlük bir terimdir. Genellikle jeologların 635 ila 720 milyon yıl önce olarak adlandırdığı Kriyojenyen Dönemi'nde gerçekleşen iki ardışık, milyonlarca yıllık buzullaşma olayını anlatmak için kullanılır. Dünya'nın daha çok sertleşmiş bir kartopu mu yoksa daha yumuşak bir "kartopu" mu olduğu hala tartışma konusudur. Ancak bilim insanları bir şeyden emin: Gezegenin çoğu, ortalama küresel sıcaklıkların eksi 50 santigrat derece olduğu derin bir dondurucuya gömülmüştü. Soru şuydu: böyle bir ortamda Yaşam nasıl ve nerede hayatta kaldı?

Kartopu Dünya sırasında organizmaların nerede barınmış olabileceğine dair bir dizi fikir var, bunlar arasında açık okyanusun belirli bölgeleri (eğer böyle ortamlar varsa), derin deniz hidrotermal bacalarının içinde ve çevresinde ve buz tabakalarının altında yer alan yerler. Eriyen su göletlerini göz önünde bulundurarak, yüzey buz eriyen sularının da o dönemde erken ökaryotik yaşamı destekleyebileceği hipotezi de vardı.

Araştırmacılar, yeni çalışmaları için Antarktika'daki eriyik su göletlerinden alınan örnekleri analiz ettiler. 2018'de, Yeni Zelanda'dan Summons ve meslektaşları, her biri sadece birkaç fit derinliğinde ve birkaç metre genişliğinde olan küçük erimiş buz göletlerine ev sahipliği yaptığı bilinen Doğu Antarktika'daki McMurdo Buz Sahanlığı'nın bir bölgesine gittiler. Orada, su deniz tabanına kadar donuyor ve bu süreçte koyu renkli tortuları ve deniz organizmalarını hapsediyor. Yüzeyden rüzgarla oluşan buz kaybı, bu sıkışmış döküntüleri zamanla yüzeye getiren bir tür taşıyıcı bant oluşturur ve burada güneşin sıcaklığını emerek buzun erimesine neden olurken, çevredeki düz sahadaki buz gelen güneş ışığını yansıtır ve sığ eriyik su göletlerinin oluşmasına neden olur. Bu, Kartopu Dünya sırasında eriyen su göletlerinin, daha sonra karmaşık yaşamın çeşitlenmesini ve yayılmasını sağlayan ökaryotik yaşamı besleyen buz üstü vahalar olarak hizmet etmiş olabileceğini gerçekten vurguluyor.