AŞKIN ÜCRETİ OLMAZ!

1956 yılında annem ve babam Roma’ya gittiklerinde ağabeyimle  benim için o devrin ortadan delikli sarı renkteki 2 buçuk kuruşunu, arkalarını dönüp omuzların üzerinden çeşmeye atmışlar. Elbette Roma’ya gidelim diye. Buradaki püf noktası metal parayı attıktan sonra hemen dönerek paranın, suda aşağıya doğru süzülüşünü takip etmek oluyor. 

1958 yılında babam ve annem Roma’ya bizimle birlikte tekrar geldi ve emekli olana kadar İtalya’da kaldılar. O nedenle asıl adı Trevi Çeşmesi olan Aşk Çeşmesi’nin bu tılsımlı gücüne katıksız inananlardan biriyim. 

Trevi’nin anlamı üç yoldur. Roma’ya banliyölerden üç kemerden su buraya akmaktadır. 1732’de devrin Papası 12. Clement kendi heykelini yaptırtmak için ünlü mimar ve heykeltraş Nicola Salvi’yi görevlendirmiştir. 30 yılda bitirilen çeşme Salvi’nin ömrü yetmediği için yardımcılarından Giuseppe Pannini tarafından tamamlanmıştır. 

Aşk Çeşmesi 19. yüzyılda Dilek Çeşmesi olarak ta anılmış ve her türlü  isteklerinin gerçekleşmesi için buraya madeni para atmaya başlamışlar. 
Trevi Çeşmesi nasıl oldu da Aşk Çeşmesi adını aldı ? 

Trevi Çeşmesi'nin Aşk Çeşmesi olarak anılmasının nedeni antik Roma kökenine dayanır. Orta Çağ’dan itibaren Romalılar, bu çeşmenin önünden ayrılırken yeniden Roma’ya dönmek için küçük ritüeller geliştirmeye başladılar. Önce “geri dönme” dileği vardı, ardından bu dilek, kavuşmaya, aşka ve mutlu sonlara evrildi. 

Efsaneye göre; 

İlk para da : Roma'ya gelirsin 

İkinci para da : Aşkı bulursun 

Üçüncü para da : Mevcut aşktan kurtulursun (ya da ayrılırsın) 

Ben de arkamı dönüp 10 lireti 10 yaşımdayken attım ve  ondan sonra toplamda Roma’da yaşadığım 42 yıl boyunca konuklarla birlikte Aşk

Çeşmesi’ne gittim,yada önünden geçtim. Hiç unutmuyorum, futbol teknik direktörü Mustafa Denizli İran’ın Persepolis takımını çalıştırırken rakiplerinden bir takımı izlemek için Roma’ya gelmiş ve takımının şampiyon olması için Aşk Çeşmesi’nde benle birlikte para atarak dilekte bulunmuştu. Dileği oldu. 

Aşk Çeşmesi’nin ününe ün katan ve bu yüzden yabancı turist çekmesini sağlayan burada çevrilen filmlerdir.

Örneğin; Gregory Peck ve Audrey Hepburn’ün ‘Roma Tatili’, İtalyan usta yönetmen Federico Fellini’nin ‘La Dolce Vita’ (Tatlı Hayat) filminde ise yıldız Anita Ekberg’in Marcello Mastroianni’nin önünde gece yarısı tuvaletiyle çeşmeye girmesi sinema tarihine damgasını vurmuştu. 

Clifton Webb ve Dorothy McGuire’in başrollerini paylaştığı ‘Three Coins in the Fountain’(Çeşmede Üç Para) benin en sevdiğimdir. Tabii İtalyanlarda pek çok Aşk Çeşmesi konulu film çevirmişlerdir. 

Şimdi gelelim başlığın konusuna: Aşkın ücreti olmaz!

Olmamalı ama gelin görün ki Roma Belediyesi 1 Şubat’tan itibaren çeşmenin meydanına turnikeler yerleştirerek girişi ücretli yapacak. Kısacası çeşmeye para atmak için ekstra para vereceksiniz. Kişi başına 2 Euro (yüz tl). 5 yaş altı çocuklar , engelliler ve  engellilere refakat edenlerden ücret alınmayacak. Şayet çeşmeye para atmak için merdivenleri kullanmıyorsanız meydanda uzaktan çeşmeyi seyredebilirsiniz. 

Roma Belediyesi’nin Aşk Çeşmesi çevresini ücretli hale getirme kararı yalnızca turistleri değil, İtalyan halkını da ikiye bölmüş durumda. Bir kesim bu karara açıkça karşı çıkarken, diğer bir kesim ise bakım onarım ihtiyacı ve artık kontrol edilemez boyutlara ulaşan turist yoğunluğu nedeniyle uygulamayı haklı buluyor. 

Karşı çıkanlar için sorun yalnızca 2 euro değil. Sorun, kamusal bir alanın, üstelik yüzyıllardır halka açık olan, simgesel bir mekanın parayla işlem görmesi. Savunanlar ise her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan bu tarihi mirasın korunmasının, ciddi maliyetler gerektirdiğini ve bu yükün bir şekilde paylaşılması gerektiğini söylüyor. 

Roma Belediye Başkanı Roberto Gualtieri bakım ve onarım için bir fon gerektiğini ve turnikelerde yılda 6.5 milyon euro sağlanacağını tahmin ettiklerini söyledi. Turistlerin arkalarını dönerek attıkları eurolar belediyece toplanıyor. Yabancı metal paralar ise büyükelçiliklere verilip kur üzerinden euro ile değiştiriliyor. Bence bu karar, çeşmeye yönelik aşırı turistik akını azaltmak ve tarihi yapının yıpranmasını önlemek amacıyla alındı. Bu durum aynı zamanda, aşk dilemenin parayla ölçülemeyeceği  gerçeğini  de insanın aklına getiriyor. 

Bu karar, yalnızca Roma’yı ilgilendirmiyor. Başka ülkeler ve şehirler için de emsal teşkil edebilir. Bugün Trevi Çeşmesi, yarın başka bir meydan, bir park, bir anıt…

Peki kamusal alanda, halka açık bir yerin ücretlendirilmesi ne kadar doğru? 

Asıl soru ise burada başlıyor: İnsanlar aşk gibi yüce bir duyguya para ödemeli mi? 

Aşk ücretsizdir. 

Aşk, bilinçli bir ilişki planından, hesaplanmış bir beklentiden farklıdır. Ne zaman, nereden ve kiminle geleceği belli olmaz. Aşkı bu yüzden turnikelerden geçirmek, fiyat listesine bağlamak, makbuz karşılığı yaşatmaya çalışmak insana tuhaf geliyor. 

Belki de bu karar, modern dünyanın en büyük çelişkilerinden birini yüzümüze vuruyor. Her şeyi korumak istiyoruz ama fiyatlandırarak. Oysa bazı şeyler vardır ki korunurken bile özgür kalmalıdır. Aşk da onlardan biridir. 

Çünkü aşk planlanmaz. 

Aşk,satılmaz. 

Aşk, ücretli olmaz! 

Aşk insanlığın en kıymetli duygusudur.