Rusya'nın gizemli ölüm listesi: Köprüde vuruldu, zehirlendi, pencereden düştü…
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in önde gelen muhaliflerinden olan Aleksey Navalni’nin hapiste öldüğünün açıklanması, dünya çapında tepkilere ve eylemlere yol açtı. Rusya’da ise Navalni için anıta çiçek bırakmak isteyen eylemciler dahil onlarca kişi gözaltına alındı. Navalni'nin ölümü Rus muhaliflerin şüpheli ölümlerini yeniden gündeme getirdi...
Rus muhalif politikacı Aleksey Navalni’nin (47) cezavinden gelen ölüm haberi başta Avrupa ve ABD olmak üzere dünyada şok dalgası yaratırken Rusya’da Navalni’yi anmak isteyen onlarca kişi gözaltına alındı.Navalni ve ailesinin basın sözcüsü Kira Yarmysh, ölümün önceki gün saat 14.17’de gerçekleştiğini, annesinin cezaevinin bulunduğu Kuzey Kutbu bölgesinde Salechard şehrine gitmesine rağmen Navalni’nin cenazesinin hâlâ kendilerine teslim edilmediğini, naaşın morgda olmadığını açıkladı.
Başkenti Moskova’da bazı vatandaşlar, Navalni için “Solovetskiy Kamen” anıtına çiçek bıraktı. Siyasi baskı kurbanlarına adandığı belirtilen anıtın çevresinde emniyet güçleri güvenlik önlemleri aldı. OVD-Info insan hakları grubu, Rus polisinin Navalni için düzenlenen anma törenlerinde 350’den fazla kişiyi gözaltına aldığını duyurdu. Navalni destekçilerinin en yoğun olduğu kent olan St. Petersburg’da 74, yürüyüş gerçekleştiren kalabalığa polisin müdahale etmesi sonucu Moskova’da da 49 kişi yaka paça gözaltına alındı. Rus muhalif, tedavi gördüğü Almanya’dan döner dönmez Moskova’daki havaalanında 17 Ocak 2021’de polis tarafından alıkonulduğunda da gerçekleşen protesto gösterilerinin ardından on binden fazla kişi gözaltına alınmıştı.
Navalni’nin şüpheli ölümüne sadece Rusya’da değil dünyanın birçok bölgesinde tepki gösterildi. Almanya’dan Litvanya’ya, İngiltere’den İtalya’ya kadar kent meydanlarında toplanan göstericiler, Navalni’nin ölümünü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ilişkilendirdi ve attıkları sloganlarla Rus liderin hesap vermesini istedi. Avrupa’daki birçok Rus büyükelçiliği önünde de protesto gösterileri vardı. Katılımcılar, Ukrayna’da işlenen olası savaş suçlarını araştıran Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne atıfta bulunarak “Putin Lahey’e” diye bağırdı.
Ölümünden bir gün önce, perşembe günü katıldığı duruşmada hakimle şakalaşacak kadar keyfi ve sağlığı yerinde görünen Navalni’nin Rusya’da tutuklanmadan önce verdiği bir video röportajda Putin’in emriyle öldürülebileceğini söylediği ortaya çıktı. Rus muhalifin ölüm haberinin ardından sosyal medyada milyonlarca izlenen kayıtta, Navalni, “Eğer beni öldürmeye karar verirlerse bu bizim inanılmaz derecede güçlü olduğumuz anlamına gelir. Bu gücü kullanmamız lazım” diyerek hayranlarına sesleniyor.
Rus muhalefet lideri, yolsuzluk karşıtı aktivist ve avukat olan Navalni, Putin ve yakın çevresinin yolsuzluk vakalarını araştırıyordu. Rusya’da 2020 yılında zehirlendikten sonra Almanya’ya gitmiş, 2021’de tedavi gördüğü Berlin’den Rusya’ya dönüşünde de tutuklanmıştı. Navalni, yasa dışı eylemler düzenleme, Putin aleyhine ifadeler ve aşırılık yanlısı eylemleri finanse etme suçlamalarıyla 19 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.Son olarak aralık ayında avukatının nerede olduğunu bilmediğini açıkladığı Aleksey Navalni’nin günler sonra Rusya’nın Kuzey Kutbu bölgesinde yer alan en ağır suçlarla itham edilen mahkûmların tutulduğu Yamalo-Nenets bölgesindeki cezaevine yollandığı ortaya çıkmıştı.
Rus muhalif Aleksey Navalni’nin şüpheli ölümü, Putin Rusya’sında meydana gelen diğer esrarengiz ölümleri gündeme getirdi. Vladimir Putin’in 24 yıllık döneminde sayısız muhalif siyasetçi, gazeteci, aktivist, iş insanı ve asker, zehirlenmekten kurşunlanmaya, pencereden düşmekten ‘intihara’ kadar birçok sebeple hayatını kaybetti. İşte en çok konuşulan 5 şüpheli ölüm...
Londra’ya sığınan Rus iş adamı Boris Berezovski’ye olan yakınlığı ile bilinen ve eski bir KGB ajanı olan Aleksander Litvinenko, 2000 yılında İngiltere’ye kaçtı. Gazeteci Anna Politkovskaya cinayetini araştırmak için Rus istihbaratındaki eski arkadaşlarıyla irtibata geçti. 2006 yılında, içinde arkadaşlarının da bulunduğu Rus ajanlarla Londra’da görüştükten sonra o akşam hastaneye kaldırıldı. Rusya’da üretilen polonyum-210 isimli radyoaktif bir maddeden zehirlendiği ortaya çıktı, 22 gün sonra öldü.
Muhalif Rus gazetesi Novaya Gazeta’da gazetecilik yapan Anna Politkovskaya’nın, Rus lider Putin’in Çeçenlere karşı yürüttüğü savaşı ‘Kirli Savaş’ olarak nitelendirmesi ve aynı adlı bir kitap yayımlamasının ardından başına gelmeyen kalmadı. Politkovskaya, ilk olarak Rostov’a giderken uçakta çayına katılan bir maddeyle zehirlendi. Rus gazeteci, yoğun bir tedavi sonrası hayatta kalmayı başarsa da iki yıl sonra 2006 yılında yaşadığı binanın asansöründe henüz 48 yaşındayken cinayete kurban gitti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in muhalifi olan ve İngiltere’de sürgün olarak yaşayan Rus milyarder Boris Berezovski, 2013’te Londra’daki evinde ölü bulundu. Moskova’nın siyasi ve iş dünyasında etkili bir isim olan ancak Putin ile ters düştükten sonra yurtdışına kaçan Berezovski, hakkında yakalama kararı çıkartıldığı için Rusya’ya dönemiyordu.
Eski Devlet Başkanı Boris Yeltsin döneminde enerji bakanlığı ve başbakan yardımcılığı görevlerinde bulunan Boris Nemtsov, Putin’i en sert şekilde eleştiren muhalif isimlerin başında geliyordu. 2015 yılında Kremlin yakınlarındaki bir köprüden geçerken sırtından vurularak öldürüldü. Mahkeme, Nemtsov cinayetinden suçlu bulduğu Çeçenistan vatandaşı Zaur Dadayev’i 20 yıl hapse mahkûm etti.
Rus özel güvenlik şirketi Wagner’in kurucusu ve lideri Yevgeny Prigojin, 23 ve 24 Haziran 2023’te, Savunma Bakanı Sergey Şoygu başta olmak üzere Moskova yönetimine karşı gerçekleştirilen ayaklanmanın ardından Ağustos 2023’te bir uçak kazasında öldü. İngiliz istihbarat yetkilileri uçağın, Putin’in emriyle Rusya’nın iç güvenlik teşkilatı Federal Güvenlik Servisi (FSB) tarafından vurulduğunu öne sürdü. Pentagon Sözcüsü Tuğgeneral Patrick Ryder da basın açıklamasında, ABD’nin Prigojin’in öldürüldüğünü düşündüğünü duyurdu.
