SON DAKİKA... Ateşkes bilmecesi! Trump'tan İran ve İsrail'e küfürlü tepki... İşte bölgedeki son durum

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, İsrail komandolarının İran içlerinde gizli operasyonlar yürüttüğünü iddia etti.

Walla internet sitesine göre, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Zamir, saldırıların amaç ve hedeflere tam olarak ulaştığını savundu.

Zamir, İsrail ordusu istihbarat yetkililerinin değerlendirmesine göre İran'ın nükleer programına "sistemik bir zarar" verdiklerini öne sürdü.

İran Sağlık Bakanlığı, İsrail’in İran’a yönelik düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 627’ye, yaralıların sayısının 4 bin 870’e yükseldiğini duyurdu. İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Hatemül Enbiya Karargahı, İsrail saldırısında yaralanan İranlı komutan Ali Shadmani’nin öldüğünü doğruladı.
İsrail ve İran arasında 12 gün sonra sona eren çatışmalarda can kaybı ve yaralı sayısı netleşmeye başladı. İran Sağlık Bakanlığı, İsrail saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısının 627’ye, yaralıların sayısının 4 bin 870’e yükseldiğini duyurdu.

 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ve İsrail'in düzenlediği saldırılar sonucu ülkesinin nükleer tesislerinde "ciddi hasar oluştuğunu" belirtti.

Bekayi, Katar merkezli Al Jazeera televizyonunda katıldığı canlı yayında, saldırılar sonrası İran'ın nükleer programına ilişkin soruları yanıtladı.

Uluslararası toplumun, ABD'nin İran'daki nükleer tesislere yönelik saldırıları kınaması gerektiğini söyleyen Bekayi, Tahran'ın nükleer enerjiyi barışçıl amaçla kullanma hakkından vazgeçmeyeceğini ifade etti.

Bekayi, İran Meclisinin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile işbirliğini askıya alan yasa tasarısını kabul etmesine değinerek, saldırılar sonrası Tahran'ın "UAEA ile ilişkilerini yeniden gözden geçirmesinin doğal olduğu" yorumunda bulundu.

İsrail ve ABD'nin saldırıları sonrası İran'daki nükleer tesislerin durumuna ilişkin soruyu cevaplayan Bekayi, ABD ve İran saldırıları nedeniyle ülkesinin nükleer tesissilerinin "ciddi hasar gördüğünü" dile getirdi ancak daha fazla detay vermedi.

ABD, 22 Haziran'da İran'ın Fordo, İsfahan ve Natanz'daki 3 nükleer tesisine hava saldırısı düzenlemişti.

ABD’de hazırlanan ve CNN televizyonunda yayımlanan bir istihbarat değerlendirmesine göre, ABD'nin hafta sonu İran'ın 3 nükleer tesisine düzenlediği hava saldırılarının, İran'ın nükleer programının temel yapısını yok etmediği, muhtemelen sadece aylarca geriye attığı belirtilmişti.

İsrail ordusu ise bugün yaptığı açıklamada, saldırılarda İran'ın nükleer programına "verilen zararı saptamak için henüz erken olduğunu ancak Tahran'ın nükleer programının yıllarca geriye gittiğini" iddia etmişti.

İranlı yetkililer, İsrail ile 12 gün süren savaşın ardından sağlanan ateşkes sonrası ülkede uygulanan internet kısıtlamalarının kademeli olarak kaldırıldığını duyurdu. 

NATO Zirvesi'nde konuşan Trump açıklamalarda bulundu.

Trump ise "ateşkes gayet iyi gidiyor, onlarla gurur duyuyorum" dedi ve ekledi: 

"Bence İran’la bir şekilde bir ilişki kurmuş olacağız. Öyle görünüyor. Bakın, son dört gündür zaten bir ilişkimiz vardı. Ateşkese razı oldular ve bu oldukça dengeli bir anlaşmaydı. İkisi de ‘bu kadar yeter’ dedi"

"Şu anda zenginleştirme yapabilmeleri mümkün değil. Yapmak istedikleri son şey zenginleştirme eylemi. Bu kadar macera yaşadıktan sonra tekrar bu yolculuğa çıkmak isteyeceklerini hiç sanmıyorum."

"Çok muntazam bir başarı elde ettik. Geri gelebileceğimizi bildikleri için böyle bir adım (uranyum zenginleştirme) atamazlar. Bence bu harika bir başarıydı herkes için, İran için de öyleydi. İsrail de darbe aldı, balistik füzeler bir sürü binayı yıktı."

“Çok başarılı bir saldırıydı” diyen Trump, basına sızan istihbarat raporları hakkında sitem etti ve saldırının başarısız olduğuna dair çıkan raporlara 'yalan haber' dedi. 

Trump, “Eğer başarısız olsaydı, bu tesisleri yok edememiş olsaydık durmazlardı. Büyük darbe almamış olsaydı durmazlardı” dedi.

"Bu saldırı, savaşı bitiren saldırıydı" ifadelerini kullandı ve saldırıda tonlarca bomba kullanıldığını belirtti.

Trump ayrıca, Özel Temsilcisi Witkoff'un kendisine Gazze'de ateşkesin çok yakın olduğunu söylediğini bildirerek, "Gazze'de büyük bir ilerleme var" dedi
 

 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülkesindeki nükleer tesislere yönelik saldırıların, İran’ın gelecekteki yol haritasını ciddi şekilde etkileyeceğini belirtti.

Londra merkezli El Arabiya el Cedid gazetesine konuşan Erakçi, İsrail'le ateşkes süreci ve gündeme dair soruları yanıtladı.

Erakçi, "Nükleer tesislere yönelik saldırı, İran’ın gelecekteki yol haritasını ciddi şekilde etkileyecektir." ifadesini kullandı.

ABD'nin savaşa dahil olmasının İsrail’in başarısızlığı ve bu rejimin direnç gösterme konusundaki yetersizliğinin göstergesi olduğunu savunan Erakçi, "Onlar, ABD müdahale ederse İran'ın geri adım atacağını sandılar. Ancak biz ‘Hayberşiken’ adlı üçüncü nesil füzelerle daha güçlü ve kararlı bir yanıt verince geri çekildiler ve arabulucular aracılığıyla ateşkes teklif ettiler. Yıllarca dünyaya, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na (NPT) bağlı olduğumuzu ve bu çerçevede hareket etmek istediğimizi göstermeye çalıştık. Ancak ne yazık ki bu antlaşma, ne bizi ne de nükleer programımızı koruyabildi." değerlendirmesinde bulundu.

İranlı Bakan, ülkesinin nükleer anlaşmada imzası bulunan İngiltere, Almanya ve Fransa ile zaman zaman yaptıkları görüşmelere ilişkin de şunları kaydetti:

"İran ile Avrupa arasında süregelen süreci ‘müzakere’ olarak adlandırmıyorum. Bu, sadece İran ile Avrupa arasında bir görüşmedir. Müzakereler genellikle bir anlaşmaya varmak için yapılır. Ne biz Avrupa ile bir anlaşma peşindeyiz ne de Avrupa'nın böyle bir kapasitesi var. Bizim aradığımız anlaşma, yaptırımların kaldırılmasını içermelidir ki bu Avrupa’nın yetkisinin dışındadır."

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social hesabından, B-2 uçaklarının ABD'nin İran'a saldırısında kullanılmasına ilişkin göndermeli bir paylaştım yaptı.

Paylaşımda, B-2 bombardıman uçaklarının çeşitli görüntülerine yer verilirken arka planda Vince Vance ve The Valiants'ın 1980'de çıkardığı "İran'ı bombala" şarkısı yer aldı.

Şarkıda, "İran'ı bombala. Haydi bir duruş sergileyelim. İran'ı bombala. Ülkemiz bir hisse kapıldı. Gerçekten zirveye ulaştı öfke, İran'ı bombala." sözlerinin yanı sıra "(İran lideri Ayetullah Ali Hamaney) Ayetullah'a söyleyin, 'Seni tabuta koyacağız!'" gibi ifadeler yer alıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 21 Haziran'da ABD B-2 uçaklarının İran'ın Fordo, Natanz ve İsfahan nükleer tesislerine hava saldırısı düzenlediğini duyurmuş, saldırıların İran'ın nükleer zenginleştirme tesislerini "tamamen ve bütünüyle yok ettiğini" öne sürmüştü.

İran'ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Amir Said İravani, İsrail ve ABD'nin İran’ı sözde "koşulsuz teslimiyete zorlayacağı" ve nükleer programından tamamen vazgeçireceği yönündeki beklentilerinin başarısız olduğunu belirterek, "Bugün diplomasiye her zamankinden yakınız."

Netanyahu, X sosyal medya hesabından paylaştığı video mesajda, sabah saatlerinde yürürlüğe giren ateşkesle son bulan İran'a saldırılarına ilişkin açıklamalarda bulundu.

İran'a nükleer programını sürdürmesi halinde tekrar saldıracakları tehdidinde bulunan Netanyahu, "İran nükleer silaha sahip olmayacak." ifadesini kullandı.

ABD'nin İran'a saldırısını İsrail Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer ile birlikte yürüttüğü diplomatik çabanın meyvesi olarak nitelendiren Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'a İsrail'e desteği için teşekkür etti.

Netanyahu, Trump'ın İsrail'in ateşkesi ihlal ederek İran'a saldırmasına bulunmasına sert tepki göstermesine ilişkin bir yorum yapmadı.

CNN Türk Washington Temsilcisi Yunus Paksoy, Pentagon'un sızan istihbarat raporunun detaylarını aktardı.

Paksoy şunları söyledi:

"Çok çarpıcı bir son dakika gelişmesi var. Pentagon'un ilk istihbarat değerlendirmelerine göre ABD'nin İran'ın nükleer tesisine yönelik yaptığı sadrılar İran'ın nükleer programını yok edemedi. Nükleer programının çekirdek bileşenleri yok edilemedi. Ve muhtemelen İran'ın nükleer programını birkaç aylığına geri attı. Bu değerlendirme saldırıların ardından yaptığı ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) hasar tespitine dayanıyor. Analiz devam ediyor. Bu ilk değerIendirme raporu. Trump, İran'ın nükleer hedeflerinin yok edildiğini söylemişti."

Beyaz Saray'ın bu haberle ilgili CNN'e yaptığı açıklamayı da aktaran Paksoy şu ifadeleri kullandı:

"Sözde bu ilk istihbarat bilgisi tamamen yanlıştır. Çok gizli olarak sınıflandırılmış bu istihbarat bilgisi buna rağmen istihbarat camiasındaki isimsiz düşük seviyeli bir ezik tarafından CNN'e sızdırılmıştır. Bu değerlendirmeyi sızdırmak Başkan Trump'ı küçük düşürmeye ve cesur pilotlarımızı itibarsızlaştırmaya yönelik açık bir girişimdir. Herkes biliyor ki hedeflerine kusursuz isabetle bırakılan 14 adet 15 tonluk bomba ne anlama gelir? Tam imha"

ABD Dışişleri Bakanlığı, Başkan Donald Trump aracılığıyla varılan İran ve İsrail'in ateşkes sürecinin devam edeceğine duyulan "inancı" vurguladı.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tammy Bruce, günlük basın toplantısında, Orta Doğu'daki gelişmelerle ilgili gazetecilerin sorularını cevapladı.

Bruce, "Başkan (Trump), başından beri diplomasinin savaşları durdurabileceğine, inanmamız gereken şeyin bu olduğuna inandı. Buna yaslandı ve (süreç) işliyor." ifadelerine yer verdi.

"Saatler önce" İsrail ve İran arasında misillemelerin devam ettiğine işaret eden Bruce, ateşkes sürecine geçilmesiyle birlikte "işlerin yoluna girdiğini ve o bölgede sessizliğin hakim olduğunu" söyledi.