Protestolar, istifalar, saldırılar... 2019 yılında dünyada neler oldu?
2019'da ülkeleri karıştıran uzun soluklu eylemler, siyasi krizler, terör saldırıları dünya gündemine damgasını vurdu. İngiltere Brexit kaosunu aşamadı aynı yıl içerisinde hem başbakan değişti hem de tarihi bir seçime gitti. ABD Başkanı Trump'ın koltuğunu tehlikeye atan azil süreci işledi. Yeni Zelanda ise terör saldırıları ile sarsıldı...
İstifalar ve siyasi krizler her sene gibi yine olsa da 2019'a şüphesiz Şili'den, Fransa'ya, Irak'tan Hong Kong'a uzanan protesto dalgaları damga vurdu. İşte 2020'ye sayılı saatler kala, 2019'da dünya gündemini sarsan olaylar...
Kenya'nın başkenti Nairobi'de, içinde lüks otel ve iş yerlerinin de olduğu merkezi bölgeye art arda saldırılar düzenlendi. Saldırıları Eş Şebab üstlenirken 21 kişi de hayatını kaybetti.
Meksika'nın Hidalgo eyaletinde hafta sonu boru hattındaki çatlaktan sızan petrolün alev alması sonucu yaşanan patlamada 114 kişi hayatını kaybetti.
Maduro'nun meşruiyetini kabul etmeyen Ulusal Meclis Başkanı Juan Guiado ülkesindeki muhaliflerin bu hafta protesto yürüyüşleri ile sokağa çıkacaklarını açıklaması sonrası mitingde yemin ederek kendini ülkenin 'geçici devlet başkanı' ilan etti.
Venezuela Devlet Başkanı Maduro ise bu durumu reddetti ve ABD ile tüm diplomatik ilişkileri kestiğini açıkladı. Olaylarda yüzlerce kişi hayatını kaybederken 31 Ocak tarihinde Avrupa Parlamentosu, Guaido'yu geçici devlet başkanı olarak tanıma kararı aldı.
Malezya Kralı Sultan V. Muhammed'in güzellik kraliçesi aşkı Oksana Veovodina için tahtı bırakmasının ardından Tengku Abdullah ülkenin yeni kralı oldu.
Avrupa Birliği üyesi 10 ülke Venezuela'da muhalif lider Juan Guaido'yu 'geçici devlet başkanı' olarak tanıdığını açıkladı. Meksika, Türkiye, Rusya, Küba, Çin ve Bolivya ise Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro hükümetine desteklerini yineledi.
Birleşmiş Milletler, Suudi Arabistan'ın İstanbul'daki Başkonsolosluğu'nda gerçekleşen Cemal Kaşıkçı cinayetinin, Suudi Arabistan yetkilileri tarafından planlandığını belirten raporu yayımladı.
Sudan'da Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir, hükumetin feshedildiğini ve 1 yıl olağanüstü hal (OHAL) ilan edildiğini açıkladı.
Hindistan Hava Kuvvetlerine ait savaş uçaklarının Pakistan hava sahasını ihlal ettiği ve bölgeye bomba atıldığı açıklandı.
ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un arasında Vietnam'ın başkenti Hanoi'de ikinci zirve gerçekleşti. Ancak zirveden anlaşma çıkmadı.
Fransa'da 3 aydır devam eden Sarı Yelekliler'in eylemlerinde polisin kullandığı biber gazı kapsülü 1 kişinin ölmesine neden oldu. Olayda 368 kişi de yaralandı.
Etiyopya Havayolları'na ait uçak, Nairobi seferi sırasında 149 yolcusu ve 8 kişilik mürettebatıyla düştü. Uçaktaki herkes hayatını kaybetti.
Ekim ayında da Lion Air Havayolları'na ait uçak Cakarta'dan kalktıktan kısa bir süre sonra düşmüş, 189 kişi hayatını kaybetmişti. 5 ay sonra Etiyopya'da 157 kişinin hayatını kaybettiği kazanın da Boeing 737 Max 8 tipi uçakta gerçekleşmesinin ardından pek çok ülke bu tip uçakların giriş ve çıkışlarının askıya alındığını bildirdi.
İngiltere'de parlamento, Theresa May hükümetinin Avrupa Birliği ile vardığı Brexit anlaşmasını revize edilmiş halini reddetti.
Yeni Zelanda'nın Christchurch kentinde Cuma namazı sırasında iki camiye silahlı saldırı düzenlendi. Ülke tarihindeki en kanlı terör saldırısında 51 kişi öldü, 49 kişi yaralandı.
Yeni Zelanda Başbakanı Jacinda Ardern'in katliamdan kurtulanların ve hayatını kaybedenlerin ailelerini ziyaret ederken samimi tavırları, saygı amacıyla taktığı baş örtüsü, cenaze namazına katılması ve saldırıya ilişkin takındığı net tavır büyük destek kazandı.
Yeni Zelanda'daki terör saldırısının ardından gelen ilk Cuma günü, Müslümanlara destek için öğle vakti okunan ezan, devlet kurumları Radyo Yeni Zelanda (RNZ) ve Yeni Zelanda Televizyonu (TVNZ) aracılığıyla canlı yayınlandı.
ABD Başkanı Trump, 'Golan Tepeleri' üzerinde İsrail'in egemenliğini ABD olarak resmen tanıdığını ilan eden başkanlık kararına imza attı.
Cezayir'de uzun zaman boyunca protestoların hedefi olan Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika istifa etti.
ABD'li dev uçak üreticisi Boeing, '738 MAX 8' tipi yol uçaklarının Endonezya ve Etiyopya’da neden olduğu kazalarda uçuş kontrol yazılımındaki hatanın payı olduğunu belirterek hayatını kaybedenler için özür diledi.
Başkan Trump, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun ABD'nin yabancı terör örgütleri listesine alındığını açıkladı. İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi'nden ise yanıt gecikmedi ve ABD Merkez Kuvvetleri'nin (CENTCOM) terör örgütleri listesine alındığı açıklandı.
ABD Ulusal Bilim Vakfı 'çığır açıcı' bir paylaşımda bulundu ve ilk kara delik görüntüsü paylaşıldı. Bu görüntünün elde edilmesini sağlayan Olay Ufku Teleskobu (EHT) projesinde çalışan 200'den fazla bilim insanı arasında yer alan tek Türk kadın olan Prof. Dr. Feryal Özel de başarısıyla tüm dünyanın dikkatini çekti ve herkesi gururlandırdı.
Sudan’daki olayların ardından ordu yönetime el koyarken, Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir de gözaltına alındı.
Wikileaks kurucusu Julian Assange, 2012 yılından bu yana kaldığı Ekvador'un Londra Büyükelçiliği'nde gözaltına alındı.
İsrail'deki erken genel seçimlerde Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Likud Partisi parlamentoda 36 sandalye kazandı ve birinci oldu.
Fransa'nın başkenti Paris'te bulunan ve Avrupa'da en çok ziyaret edilen yerlerin başında gelen 856 yıllık Notre Dame Katedrali'nde renovasyon çalışmaların yapıldığı bölümde yangın çıktı. Yangın sonucunda yapı büyük ölçüde zarar gördü, çatısı çöktü.
Sri Lanka'da Paskalya ayini sırasında Kochchikade'deki St. Anthony's, Katana'daki St. Sebastian ve Batticaloa'daki Meryem Ana kiliseleri ile başkent Kolombo'daki beş yıldızlı Shangri-La, Cinnamon Grand ve Kingsbury otellerine bombalı saldırılar düzenlendi. Saldırıları DEAŞ üstlenirken, 253 kişi hayatını kaybetti.
Ukrayna’da devlet başkanlığı seçimini ikinci turda yüzde 73,22 oy alan komedyen Vladimir Zelenskiy kazandı.
Kraliçe II. Elizabeth 93 yaşına girdi. Tahtta 67. yılını da böylece dolduran Kraliçe, bu süre zarfında 150'den fazla başbakan gördü.
Beyaz Saray, İran petrol yaptırımlarından muaf tutulan Türkiye, Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Tayvan, İtalya ve Yunanistan'a yeni muafiyet hakkı verilmeyeceğini açıkladı.
NASA'nın Mars'a indirdiği inceleme aracı InSight, Kızıl Gezegen'deki ilk yer sarsıntısını kaydetti.
Venezuela’da kendini 'geçici devlet başkanı' ilan eden Juan Guaido, sabah saatlerinde başkent Caracas'taki La Carlota Hava Üssü yakınında bir grup askerle darbe girişimi başlattı. Guaido, halkı sokağa çıkmaya çağırdı ancak girişim başarısızlıkla sonuçlandı.
Japonya'da İmparator Akihito'nun tahtı bırakmasının ardından yerine Veliaht Prens Naruhito geldi.
İngiltere Kraliyet Ailesi'nin en küçük üyesi dünyaya geldi. Sussex Dükü Prens Harry ve Sussex Düşesi Meghan Markle'ın oğullarına Archie Harrison Mountbatten-Windsor adını verdi. Ailesinin kraliyet unvanı vermek istemediği Archie, tahtın 7. varisi oldu.
Kuzey Makedonya’da Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda oyların yüzde 51,66’sını alarak galip gelen Stevo Pendarovski, resmen görevine başladı.
NASA, en geç 2024 yılına kadar Ay yüzeyine bir kadın astronot çıkaracağını açıkladı.
Google, Çinli teknoloji devi Huawei'in ABD tarafından kara listeye alınmasının ardından, kullanıcıların Android işletim sistemine olan erişimini askıya aldı.
Hindistan'da, 11 Nisan-19 Mayıs'ta 7 aşamada yapılan parlamento seçimlerini Başbakan Narendra Modi liderliğindeki Hindistan Halk Partisi kazandı.
İsrail'de Netanyahu'nun koalisyon hükumetini kuramaması üzerine 17 Eylül'de yeniden erken seçim kararı alındı.
ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere ziyaretine tüm ailesiyle beraber gitti. Trump ziyaret kapsamında Kraliçe II. Elizabeth'le bir araya geldi. Kraliçe Trump'ın onuruna yemek verdi.
İngiltere Başbakanı Theresa May, Brexit sürecini çözememesi ve tepkiler üzerine Muhafazakar Parti'nin liderliğinden ve başbakanlıktan istifa ettiğini gözyaşları içinde açıkladı. May, David Cameron'dan sonra Brexit kurbanı ikinci başbakan oldu.
Çin'in Hong Kong Özel İdari Bölgesi'nde suçluların Çin'e iadesini kolaylaştıran yasal düzenlemeye karşı protestolar düzenlendi. Protestolara yüz binlerce kişi katılırken, en az 79 kişi yaralandı.
Hürmüz Boğazı yakınlarında Japonya'ya yük taşıyan iki büyük petrol tankerinde patlama oldu. Japonya tankerlerin saldırıya uğradığını duyurdu, ABD yönetimi ise İran’ı sorumlu tuttu.
Çin'in Hong Kong Özel İdari Bölgesi'nde suçluların Çin'e iadesini kolaylaştıran yasal düzenlemenin askıya alındığı açıklandı.
Mısır'ın seçilmiş ilk Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti.
Almanya Başbakanı Angela Merkel geçtiğimiz ay Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'i karşılama töreni sırasında baştan aşağı titrerken görüldü. Ardından Finlandiya Başbakanı'nı karşılama töreninde de aynısı yaşanınca Merkel tüm tartışmalara rağmen sağlığının iyi olduğu açıklamasında bulundu.
ABD Başkanı Trump, gece saatlerinde attığı tweette İran'da üç farklı noktaya saldırı düzenleyeceklerini ancak 150 kişinin hayatını kaybedebileceği bilgisini alınca vazgeçtiklerini duyurdu.
Gürcistan'da Rus bir milletvekilinin ülkeyi ziyaret etmesi ülkeyi karıştırdı. Protestolarda 240 kişi yaralanırken, polis şiddeti istifa getirdi, Meclis başkanı görevinden ayrıldı.
Trump, İran’ın ruhani lideri Hamaney'i de kapsayacak yeni yaptırımlar getiren başkanlık kararnamesini imzaladı.
ABD Başkanı Donald Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile Kuzey Kore ve Güney Kore arasında bulunan 'silahsızlandırılmış bölge'de buluştu.
İran, zenginleştirilmiş uranyum limitini, nükleer anlaşmada belirtilen 300 kilogram stok limitinin üzerine çıkardığını açıkladı.
İngiltere'ye bağlı Cebelitarık Özerk Yönetimi, Suriye'ye yönelik ambargoları ihlal ettiği gerekçesiyle İran tankerini alıkoyduğunu açıkladı.
ABD'li ünlü milyarder Jeffrey Epstein, 2002-2005 yılları arasında gerçekleşen seks ticareti ve insan kaçakçılığı suçlamalarından dolayı tutuklandı. Ünlü milyarderin daha önce de cinsel taciz suçundan sabıkası bulunuyordu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nda İngiltere'ye ait Steno Impero adlı petrol tankerini alıkoyduğunu açıkladı.
Tunus Cumhurbaşkanı Baci Kaid es-Sibsi 93 yaşında tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.
Dubai Şeyhi Muhammed bin Raşit El Maktum'un eşi Prenses Haya, çocukları ile birlikte kaçtı. Eşinden boşanmak isteyen Prenses Haya, sığındığı İngiltere'de kocasına karşı 'korunma' talep etti.
ABD yönetimi, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldığını açıkladı.
ABD, ticaret savaşında olduğu Çin ürünlerine 1 Eylül'den geçerli olmak üzere yüzde 10 ek vergi koydu.
Dünyanın akciğerleri olarak bilinen Amazon Ormanları yandı. Toplamda 2 bin 500 noktada yangınlar çıkarken çevre örgütleri, Brezilya’da da ciddi tahribe neden olan yangınlardan, ülkenin devlet başkanı Bolsonaro'yu sorumlu tuttu.
Rusya'nın Temmuz'da çekildiği Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması'ndan (INF) ABD'nin de çekilmesiyle INF resmen sona ermiş oldu.
Hindistan, Cammu Keşmir'in özel statüsünü kaldırdı. Sokağa çıkma yasağıyla internet, telefon ve ulaşımda da yasaklar getirildi.
Avrupa Birliği'nin iklim değişikliği gözlemleme kurumu, Temmuz 2019'un kayıtlara geçen en sıcak ay olduğunu bildirdi.
Kırgızistan'da yolsuzluk suçlamasıyla dokunulmazlığı kaldırılan eski Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev, evine düzenlenen operasyonda gözaltına alındı. Haberi alan Atambayev destekçileri evin önüne gitti, polisle çatıştı.
İran, yüzde 4,5 seviyesindeki zenginleştirilmiş uranyum stokunun 370 kilograma ulaştığını duyurdu.
Hong Kong'da suçluların Çin'e iadesi tasarısına karşı gösterilerine devam eden protestocular ile polis arasında çatışmalar sürerken gerilimi artıracak bir hamle geldi. Çin ordusuna mensup çok sayıda askerin Hong Kong sınırına 7 km uzaklıktaki bir stadyumda toplandı ve gerilimin süreceği mesajını verdi.
Almanya'nın Berlin kentindeki Tiergarten Parkı'nda bir adamın yakın mesafeden iki kez vurulmuş halde bulunmasının ardından şahsın Zelimkhan Khangoshvili adlı Gürcü vatandaşı olduğu ve suikastten Rusya'nın sorumlu tutulduğu açıklandı. Rusya iddiaları reddederken iki ülke arasındaki ilişkiler de bir kez daha gerildi.
ABD Başkanı Trump, Grönland'ı satın alma konusunu gündeme getirdi. Danimarka ve Grönland’ın tepkisi üzerine Trump, Kopenhag ziyaretini erteledi.
Suudi Arabistan yönetimi, ülke tarihinde ilk defa, kadınların erkek vasilerinin izni olmadan yurt dışına seyahat etmesine olanak tanıyan düzenlemelerin uygulanmasına başlandığını duyurdu.
16 yaşındaki İsveçli aktivist Greta Thunberg, Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi'ne katılmak için Avrupa'dan 15 gün önce açıldığı sıfır karbondioksit emisyonlu yelkenliyle Atlantik Okyanusu'nu geçti ve New York'a ulaştı.
ABD Afganistan Özel Temsilcisi Halilzad, Taliban ile prensipte uzlaşıya varıldığını, şartlar yerine getirilirse, 135 gün içinde ülkedeki 5 üssü terk edeceklerini açıkladı.
İngiltere'de Lordlar Kamarası, Brexit'te ülkenin AB’den anlaşmasız ayrılmasının önünü kesecek tasarıyı onayladı.
Hindistan Uzay Araştırma Örgütü (ISRO), uzay aracı Chandrayaan-2'nin iniş modülü Ay yüzeyine 2,1 kilometre yaklaşmışken, modül ile irtibat kesildi. Vikram 2 gün sonra bulunsa da görev ömrü içerisinde modül ile bağlantı kurulamadı.
ABD, bir ABD askerinin de öldüğü Kabil'deki saldırı nedeniyle Taliban'la devam eden barış görüşmelerini durdurduğunu açıkladı.
Suudi Arabistan'ın milli petrol şirketi Saudi Aramco'ya ait iki tesise silahlı insansız hava aracıyla saldırı düzenlendi. Suudiler ve ABD, Husilerin saldırıda İran yapımı silahlı İHA'lar kullandığını öne sürse de bu kanıtlanamadı.
İsveçli 16 yaşındaki iklim aktivisti Great Thunberg, Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi'nde dünya liderlerine hitap etti ve sert bir dille eleştirdi. Thunberg'in "Boş laflarınızla rüyalarımızı ve çocukluğumuzu çaldınız" sözleri ile zirveye damga vurdu.
ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Başkan Donald Trump'ın azledilme sürecinin başlatılması için ilk resmi girişimi yaptıklarını resmen açıkladı.
Irak'ta hükumet karşıtı gösterilerde 104 kişinin hayatını kaybetti.
Şili’de metro ücretlerine yapılan zam nedeniyle başlayan hükümet karşıtı gösterilerde 23 kişi hayatını kaybederken, 1218 kişi yaralandı ve 9 bin 203 kişi gözaltına alındı.
ABD ordusu Türkiye’yle yapılan mutabakat sonucu Suriye’nin kuzeyinden çekilmeye başladı. Trump kararı "Bu saçma savaştan çıkmamız lazım" sözleriyle duyurdu.
İspanya’nın doğusundaki Katalonya bölgesinde bağımsızlık yanlısı grupların düzenlediği gösterilerde yaklaşık 600 kişi yaralandı.
Bolivya’da düzenlenen devlet başkanı seçimlerinin ardından başlayan protestolarda 23 kişi öldü.
Rus lider Vladimir Putin’le Cumhurbaşkanı Erdoğan Soçi’de bir arya geldi. 6,5 saatlik görüşme sonrası 10 maddelik mutabakat metni çıktı.
İngiltere'nin Essex bölgesinde bir sanayi sitesinde geçtiğimiz gün TIR'ın içinde 39 kişinin cesedine ulaşılmıştı. İngiltere'yi sarsan olayda ölenlerin Vietnamlı ve Çinli kaçak göçmenler olduğu ve dorsede donarak öldükleri açıklandı. Olayla ilgili TIR sürücüsü ise gözaltına alındı.
Ebubekir el-Bağdadi, ABD Özel Kuvvetleri'nin İdlib kentinde düzenlediği operasyonla ölü ele geçirildi.
ABD Temsilciler Meclisi, 1915 olaylarını “soykırım” olarak tanıyan karar tasarısını kabul etti. Dışişleri Bakanlığı ise karara sert tepki gösterdi.
ABD yönetimi, Paris İklim Anlaşması’ndan ayrılmak için resmen başvurdu.
Bolivya’da 26 Ekim’de yapılan seçimlerde oyların büyük bölümünü alarak Devlet Başkanı seçilen Evo Morales, ordunun baskısıyla istifa ettiğini açıkladı.
Bolivya'da istifa eden devlet başkanı Evo Morales, Meksika’nın iltica teklifini kabul ederek uçakla ülkeye sığındı.
İran’da benzine yüzde 300 zam yapılmasının üzerine birçok kentte protestolar düzenlendi. Eylemlerde kamu binaları, bankalar, benzin istasyonları taşlanıp yakıldı. Olaylarda 7 bin kişi gözaltına alındı, yüzlerce kişi hayatını kaybetti.
Fransa’da Sarı Yelekliler, gösterilerin birinci yılında birçok kentte yeniden sokaklara döküldü.
Arnavutluk’ta meydana gelen 6,3 büyüklüğündeki depremde 51 kişi hayatını kaybetti, 900’den fazla kişi de yaralandı.
ABD Başkanı Trump, Hong Kong’daki gösterilerde uygulanan şiddet ve insan hakları ihlallerinden sorumlu Çinli yetkililere yaptırım uygulanmasını öngören yasayı onayladı.
Türkiye ile Libya'daki Uluslararası Mutabakat Hükümeti arasında "Güvenlik ve Askeri İşbirliği Mutabakat Muhtırası" ile iki ülkenin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarının muhafazasını hedefleyen "Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası" imzalandı.
Londra’da yapılan NATO liderler zirvesinde Rusya Baltık ülkelerine saldırırsa NATO’nun karşı koyacağı kararı alındı. NATO için 1. Tehdit Çin olarak belirlendi
Finlandiya’da 34 yaşındaki Sanna Marin, dünyanın en genç kadın başbakanı olarak göreve başladı.
ABD Temsilciler Meclisi'nde, Başkan Trump'ın azline ilişkin oylamada görevi kötüye kullanma ve Kongre'nin çalışmasını engelleme suçlamaları kabul edildi. Temsilciler Meclisi'nin azil kararı almasından sonra konu 6 Ocak'ta ABD Senatosu'na taşınacak.
Suudi Arabistan Başsavcılığı, Kaşıkçı cinayeti davasında 5 kişi hakkında idam kararı verildiğini açıkladı.Cinayeti yöneten isim olarak bilinen Suud el-Kahtani'ye ise herhangi bir suçlama yöneltilmedi.
