Tarihte bugün: 23 ocak

Tarihte bugün: 23 ocak

Tarihte bugün: 23 ocak

Ressam Salvador Dali, 1989 yılında 84 yaşındayken İspanya'da hayatını kaybetti.

Salvador Domingo Felipe Jacinto Dali Domenech, 1904 yılında İspanya'nın Figueres kentinde doğdu. Altı yaşındayken menenjitten ölen erkek kardeşinden üç yıl sonra dünyaya gelmişti. 1973'de şöyle yazacaktı:
 
"Doğar doğmaz, tapınılan bir ölünün ayak izlerinden yürümeye başladım. Beni severken hala onu seviyorlardı aslında. Belki de benden çok onu. Babamın sevgisinin bu sınırları yaşamımın ilk günlerinde itibaren çok büyük bir yara oldu benim için."
 
20'nci yüzyılın en büyük resim ustalarından biri kabul edilen Dali'nin çizime olan yatkınlığı ve düş gücü küçük yaşlardan itibaren kendini gösterdi.
 
Figueres Belediyesi Sanat Okulu'nda eğitim gördüğü dönemde Miguel Angel, El Greco, Velazquez, Leonardo, Goya ve hayran olduğu diğer ressamların makalelerinin yer aldığı 'Studium' dergisinde çalıştı.
 
1921 yılında Madrid’e taşındı. Eğitimine 1926 yılında Madrid Güzel Sanatlar Akademisi'nde devam etti. Ancak bir süre sonra, isyankar kişiliği nedeniyle bu okuldan uzaklaştırıldı.
 
Yurtta kaldığı dönemde pek çok ilerici projeye beraber imza atacakları yakın dostları ozan Federico Garcia Lorca ve sinemacı Luis Bunuel'in de bünyesinde yer aldığı sanatçı ve yazarlardan oluşan '27 Kuşağı'na katıldı.
 
İlk kişisel sergisinde 'Venüs ve Denizci', 'Babamın Portresi', 'Arkadan Bir Kız' gibi Vemeer ve Kübist etkilerin görüldüğü eserleri yer aldı. 1927 yılında Bunuel ile ilişkisinin meyvesi olarak 'Endülüs Köpeği' (Un Chien Andolou) filminin senaryosunu kaleme aldı.
 
1930’lu yılların başında Paris'te katılmış olduğu Sürrealist hareketten, kısa bir süre sonra dikbaşlılığı ve isyankar kişiliği nedeniyle dışlandı.
 
Bu süre içinde kendisini Sürrealizm'in en büyük temsilcilerinden biri haline getirecek olan 'Büyük Masturbasyoncu', 'Seksepal Görüntü', 'Hüzünlü Oyun' ve 'Belleğin Azmi' gibi yapıtlara imza attı.
 
1929 yılında Gala lakabıyla tanıdığı ve o günden itibaren modeli ve hayat arkadaşı olacak genç Rus Helena Diakonova ile tanıştı.
 
İkinci Dünya Savaşı'nın başladığı yıllarda bir süre için Gala ile birlikte, Realist stilde büyük başarılar elde edeceği Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşti. 'Salvador Dali'nin Gizli Hayatı' başlıklı bir kitap yazdı. Sinema, tiyatro, opera ve bale için uğraştı.
 
1940'larda 'Kızarmış Bacon ve Yumuşak Otoportre', 'Ekmek Sepeti', 'Atomik Leda' ve 'Portlligat'lı Madonna' gibi önemli yapıtlarla dikkati çekerek dönemin ünlü ressamlarından biri haline geldi. 1948'de Avrupa’ya geri döndü.
 
1950'lerde, 1989 yılında ölümüne dek savunduğu, 'Yansıtma ve Derinleşme Üzerine Paranoyak Eleştiri' metodunu geliştirdi. 1950'li ve 1960'lı yılarda eserlerinin büyük bir çoğunluğunun konusunu din, tarih ve fen bilimleri oluşturuyordu.
 
Yapıtlarının büyük bir bölümü büyük boyutluydu. Bu yıllar içerisinde 'Cristo de San Juan de la Cruz', 'Galatea de Las Esferas', 'Corpus Hipercubicus', 'Amerika'nın Kristof Kolomb Tarafından Keşfi' ve 'Son Yemek' gibi çok tanınan yapıtlarını verdi.
 
1960'larda Los Angeles, New York Modern Sanatlar Müzesi, Rotterdam, Dali Cleveland Müzesi, Paris, Londra Tate Gallery, Madrid Çağdaş Sanatlar İspanyol Müzesi, Barcelona Pedralbes Sarayı gibi sanat merkezlerinde antolojik sergileri yer aldı.
 
1970'lerde ise Dali'nin kurduğu ve açılışını yaptığı, Figueres'de bulunan Teatro-Museo Dali'de içlerinde ilk sürrealist eserlerinden, hayatının son yıllarına kadar gerçekleştirdiği diğer yapıtlara uzanan, çoğunun sergilendiği bir koleksiyon yer almaktadır.
 
Freud'un içten ve ve fanatik olarak tanımladığı, Dali'nin gözleri; hep büyüleyici bir dünyayı keşfediyordu. Dali hiçbir zaman taptığı esin perisi Gala'dan ayrılmadı, eve kendine duyduğu ihtiyaçtan daha fazla bir ihtiyaçla ona bağlıydı.
 
Uzun bir süre Portlligat'da yaşadıktan sonra eşi Gala'nın ölümünün ardından, yaşamının bir bölümünü Pubol Kalesi'nde geçirdi. Pubol Şatosu'ndaki yangından kurtulduktan sonra 23 ocak 1989'da Figueras hastanesinde, 84 yaşında hayata veda etti.
 
Cesedi ilaçlandı ve Figueras'daki müzesine hakim olan dev kubbenin altına gömüldü. Ölümünün ardından tüm varlığını ve koleksiyonunu İspanya devletine bıraktı.
 
Günün diğer önemli olayları
 
1913: Kamil Paşa hükümeti, İttihat ve Terakki yanlılarınca devrildi. Yerine Mahmut Şevket Paşa getirildi.
1941: Birinci Türk Karikatür Sergisi İstanbul'da açıldı.
1961: Dolandırıcılık olaylarıyla ünlenen Sülün Osman, Zeytinburnu'nda kumar oynarken yakalandı.
1973: Vietnam'da ateşkes ilan edildi.
1978: Türkiye Birinci Kömür Kongresi Zonguldak'ta yapıldı.
1990: Kızıl Ordu, 41 yıl sonra Macaristan'dan ayrıldı.
 
Tarihte bugün arşivi
 
Ekim ayı arşivi
Kasım ayı arşivi
Aralık ayı arşivi
1 ocak
2 ocak
3 ocak
4 ocak
5 ocak
6 ocak
7 ocak
8 ocak
9 ocak
10 ocak
11 ocak
12 ocak
13 ocak
14 ocak
15 ocak
16 ocak
17 ocak
18 ocak
19 ocak
20 ocak
21 ocak
22 ocak