CNN Türk /ekonomi

AB, Rusya'nın bazı AB üyesi ülkelere gaz sevkiyatını kesmesinin "Hiçbir şekilde kabul edilemez" olduğunu açıkladı. Bulgaristan, alternatif gaz hattı bulunmadığı için kesintiden en kötü etkilenen ülke olacak. Slovakya'da da olağanüstü hal ilan edilecek.
AB Komisyonu ve Dönem Başkanlığı, Rusya'nın bazı AB üyesi ülkelere doğalgaz sevkiyatını kesmesinin "Hiçbir şekilde kabul edilemez" olduğunu açıkladı.

Ayrı ayrı yapılan açıklamalarda, Rusya ve Ukrayna tarafından önceden verilen güvencelere rağmen, bazı AB üyelerine doğalgaz aktarımının durdurulduğu, bunun kabul edilemez bir durum oluşturduğu belirtildi.

Gaz sevkıyatının derhal tekrar başlatılması çağrısında bulunan komisyon, Rusya ile Ukrayna'nın ikili ticari çekişmelerine kalıcı bir çözüm bulmak için müzakerelere oturmalarını, bunu nasıl yapacaklarının "kendi sorunları" olduğunu, söz konusu çekişmelerin üçüncü ülkelere ve AB tüketicilerine yansıtılmaması gerektiğini ifade etti.

AB Komisyonu, konuya ilişkin "süratli gelişmeler" beklediğini, aksi takdirde, önümüzdeki cuma günü Gaz Koordinasyon Grubu'nun toplanarak kriz masası oluşturacağını ve çeşitli önlemler alacağını bildirdi.

Krizden en fazla etkilenen AB üyelerinden Romanya ve Bulgaristan'ın ilk aşamada "ulusal düzeyde" önlemler almalarının beklendiğini söyleyen sözcüler, bunların yetersiz kalması halinde, gerektiğinde, AB bünyesinde "dayanışma mekanizmalarına başvurulacağını" duyurdu.

Sözcüler, "gelişmelerin ve olayların AB Komisyonu'nu aştığı", kontrolün kaybedildiği görüşlerinin doğru olmadığını savunarak, doğalgaz sevkıyatı sözleşmelerine uymayanlara karşı uluslararası hukuk yollarına başvurma olanaklarının da incelendiği mesajı verdi.

İşte gaz krizinin rakamlarla Avrupa'ya etkisi..

SLOVAKYA:

Slovakya'da, Rusya'dan gelen doğalgazın yüzde 70 oranında azaltılması üzerine olağanüstü hal ilan edileceği bildirildi.

Çek haber ajansı CTK'nın Slovakya Ekonomi Bakanı Lubomir Jahnatek'e dayanarak verdiği habere göre, abonelerin doğalgazı mevcut durumda kesilmeyecek ancak olağanüstü hale geçmek için hazırlıklı olunacak.

Yetkililer, olağanüstü hal ilan edilmesi durumunda abonelerin kesintiye hazır olmaları gerektiğini söyledi.

BULGARİSTAN:

Bulgaristan Ekonomi Bakanlığı, "Saat 03.30 itibarıyla arzın Bulgaristan'ın yanı sıra Türkiye, Yunanistan ve Makedonya'ya durdurulduğu"nu açıkladı. Açıklamada, "Şu anda kriz durumundayız" denildi.

Doğalgazın kesilmesi nedeniyle sanayicilerden petrol gibi alternatif yakıtlara yönelmesini ve vatandaşların ise ısınmak için diğer araçları kullanmasını isteyen Ekonomi Bakanlığı, gece hava sıcaklığının eksi 15 dereceye düştüğü ülkede, doğalgaz depolama tesisinden maksimum 4.3 milyon metreküp doğalgaz pompalamaya başladığını da bildirdi.

Doğalgaz dağıtımında tekel konumunda olan "Bulgargaz" adlı devlet şirketinin yetkilileri, stoklardaki gazın ancak birkaç günlük olduğunu belirterek Ukrayna ile Rusya arasındaki anlaşmazlığın bir an önce çözülmesi gerektiğini söyledi.

Bulgar hükümeti acil toplandı

Bu arada durumu değerlendirmek üzere olağanüstü toplanan Bulgaristan hükümeti, toplantıda, ülkedeki büyük gaz tüketicilerine yönelik sınırlandırıcı talimatlar vermek üzere Ekonomi ve Enerji Bakanlığı'na bağlı bir kriz masasının derhal oluşturulmasına karar verildi.

Kriz masasının başına getirilen Ekonomi ve Enerji Bakan Yardımcısı Galina Toşeva, ülkedeki gaz krizi ile ilgili durumun değerlendirildiğini ve tasarruf önlemlerinin alındığını, doğalgaz kullanıcılarının alternatif yakıt türlerine geçme olanaklarının araştırıldığını bildirdi.

"Gaz bunalımında Bulgaristan'ın rehin olması adil değil"

Bulgaristan Başbakanı Sergey Stanişev, gaz krizi ile ilgili hükümetin yaptığı olağanüstü toplantıdan sonra yaptığı açıklamada, "Gaz bunalımında Bulgaristan'ın rehin olması adil değil" dedi.

Stanişev, gaz kesintisi konusunda Avrupa Komisyonu'nun önceden haberdar edildiğini, Bulgaristan'a hiçbir bilgi verilmeden gaz ikmalinin kesildiğini belirterek, "Bizlere hiçbir haber verilmeden dün gece doğal gazımızı kestiler" dedi.

Bulgaristan'ın daima gaz hesaplarını düzgün ödediğini, taraf olduğu anlaşmalara sadık kaldığını ifade eden Stanişev, "Dolayısıyla biz de karşı taraftan aynı tavrı bekliyoruz" diye konuştu.

Başbakan Stanişev'in verdiği bilgiye göre, Bulgaristan'ın günlük doğalgaz ihtiyacı 12 milyon metreküp iken, kesilmeden önce Ukrayna üzerinden gelen günlük gaz miktarı 3,4 milyon metreküpe düşmüştü.

Stanişev, Bulgaristan'ın Çiren ocağında 570 milyon metreküp doğalgaz saklandığını ve hastane ile okullara öncelik verilerek, bu depodan bir süre için günlük 4,5 milyon metreküp gaz verilebileceğini söyledi.

Bulgargaz Genel Müdürü Dimitor Gogov da, Ukrayna üzerinden gelen gazın kesilmesinin nedeninin bilinmediğini ifade ederek, "Ülkemizde gaz kesintisi beklenmiyordu. Stoklarımız kesinlikle yetersiz" diye konuştu.

Gogov, Sofya'da düzenlediği basın toplantısında, Bulgargaz'ın elindeki günlük stokların 4 - 4.5 milyon metreküp olduğunu ancak bu miktarın ülkenin minimum ihtiyaçlarını bile karşılayamadığını söyledi. Gogov, gaz sevkiyatının yeniden başlatılması konusunda hiçbir bilgiye sahip olmadığını da sözlerine ekledi.

Sıkı gaz tasarruf önlemleri önerilecek

Bulgargaz basın merkezinden yapılan açıklamada da, Ekonomi ve Enerji Bakanı Petar Dimitrov'a, ülke genelini kapsayan sıkı gaz tasarruf önlemlerinin önerileceği belirtildi.

Bakan Petar Dimitrov, ülkenin tek doğalgaz ocağı Çiren'de üretimin 4,3 milyon metreküpe çıkartıldığını ve bu kaynağın bir süre için en acil ihtiyaçları karşılayabileceğini söyledi.

Ülkede sanayi gazı tüketicilerine, gerekirse üretimi durdurmaları çağrısında bulunan Bakan Dimitrov, "Kalan gaz miktarı ülkedeki merkezi ısıtma sistemine devredilecek. Aksi halde artacak elektrik tüketimi sistemin dengesini bozabilir" dedi.

"Kozluduy Atom Santralı yeniden açılsın"

Bulgaristan Cumhurbaşkanı Georgi Pırvanov, Kozluduy Atom Santralı'nın kapatılan 3'üncü reaktörünün yeniden açılmasını önerdi.

Pırvanov, yaptığı açıklamada, 2007 yılında Avrupa Birliği'nin baskısı yüzünden kapatılan reaktörün açılmasının teknolojik anlamda bir ay sürebileceğini belirterek, "O zamana kadar durum düzelebilir" dedi.

Reaktörün kapatılma protokolünün, kritik enerji ihtiyacı halinde yeniden kullanıma olanak verdiğini kaydeden Pırvanov, "Alternatif enerji kaynak arayışı amaçlı, geçenlerde yaptığım Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan ve Türkiye ziyaretlerim bugün yeni anlam kazanmıştır" diye konuştu.

Krizle ilgili gelişmeleri endişe ile izlediğini belirten Pırvanov, Rusya ile Ukrayna arasındaki sorunlardan dolayı en büyük zarar görebilecek ülkelerin başında Bulgaristan'ın geldiğini kaydetti.

UKRAYNA:

Ukrayna gaz şirketi Naftogaz, Rus Gazprom'un Avrupalı müşterilerine Ukrayna üzerinden gönderdiği gazı üçte iki oranında azalttığını açıkladı.

Naftogaz Sözcüsü Valentin Zemlyankisy Gazprom'un, daha önce günde gönderdiği 300 milyon metreküplük gazı 221 milyona, dün de 92 milyon metreküpe düşürdüğünü belirterek, "Gönderdikleri tüm gaz bu. Avrupa bunu birkaç saat içinde hissedecek" dedi.

Rus İtar - Tass ajansı, Ukrayna Devlet Başkanlığı Sekreterliği Birinci Yardımcısı Aleksandır Şlapak'ın Rusya ve Ukrayna arasındaki gaz krizine çözüm bulmak için Kiev'e gelen Avrupa Komisyonu heyetiyle yaptığı görüşmede, Rusya'nın müzakerelerin başında önerdiği bin metreküp için 250 dolarlık teklifi kabul etmeyi düşündüklerini ancak, transit ücretlerinin de 2-2,2 dolara çıkarılması gerektiğini söylediğini duyurdu.

Gazprom'un, Avrupa'ya gönderdiği gazın bin metreküpünün 100 kilometrelik boru hattından geçişi için 1,7 dolar ödediğini ve bu fiyatın Rusya'nın kendilerine bin metreküp gazı 179,5 dolardan sattığı dönem için olduğunu belirten Şlapak, "Ancak, Rus tarafı transit ücretinin aynı şekilde sabitlenmesini istiyor. Rus partnerlerimizin bu tutumu önceki anlaşmalarımızla çelişiyor. Biz 2005'te gaz ve transit ücretlerini belirleyen hükümetler arası anlaşmaya geri dönülmesini öneriyoruz" ifadelerini kullandı.

Gazprom, Ukrayna ile bu yıl için gaz fiyatlandırması konusundaki görüşmeleri yürütürken, bin metreküp gaz için 250 dolar istemiş, ancak tarafların anlaşamaması üzerine bu fiyatı önce 418 dolara ardından da Doğu Avrupa'ya verdiği fiyat olan 450 dolara yükseltmişti.

Ukrayna'nın Naftogaz şirketi, Rusya'dan transit ücretini artırmasını isterken, Rusya iki ülke arasında bu konuda yapılan anlaşmanın 2010'a kadar süresi olduğunu belirterek kabul etmemişti.

Kiev'deki yerel bir mahkeme, Gazprom ve Naftogaz arasında daha önce yapılan anlaşmayı, hükümet tarafından onaylanmadığı gerekçesiyle dönemin başkanı tarafından yetkisiz bir şekilde imzalandığı gerekçesiyle geçersiz saymıştı.

Ayrıca Rusya, Kiev'in 250 dolarlık önerisini kabul etmemesi yüzünden bu ülkeye verdiği fiyatın artık 450 dolardan düşük olmayacağını belirtirken, Şlapak'ın sözlerine Moskova'dan olumlu bir yanıtın pek mümkün görünmediği belirtiliyor.

Bu arada, Rusya'nın Ukrayna'yı bundan sonra transit için güvenilir bir ülke olarak görmediği ve alternatif boru hatları üzerinde çalışmalarını hızlandırması beklenirken, bu çerçevede Karadeniz altından Bulgaristan'a uzatılacak Güney Akım ve Baltık Denizi altından Avrupa'ya uzatılacak olan Kuzey Akım boru hatları projelerinin hayata geçirilmesinin hızlandırılacağı belirtiliyor.

Avrupa ülkelerinin Ukrayna üzerinde fazla bir etkisi olmadığına inanan Rusya, Ukrayna'nın çaldığını belirttiği gaz miktarını, bu ülke üzerinden Avrupa'ya gönderdiği gazdan keseceğini açıklayarak Brüksel'in Kiev üzerindeki baskısını artırmasını istiyor.

POLONYA:

Rusya, Polonya'ya doğalgaz akışını yüzde 5 oranında kesti.

Polonya Enerji Düzenleme Kurumu Başkan Yardımcısı Marek Woszczyk, Rusya'nın yüzde 5'lik doğalgaz kesintisinin, Ukrayna ve Belarus üzerinden iki boru hattından doğalgaz alan Polonya için tehdit oluşturmadığını bildirdi.

Woszczyk, Polonya'nın doğalgaz rezervi doluluk oranının yüzde 85 olduğunu da söyledi.

AVUSTURYA:

Rusya'nın doğalgaz kesintisinden Avusturya da etkilendi. Avusturya, Rusya'dan aldığı doğalgazın yüzde 90 azaldığını açıkladı.

ÇEK CUMHURİYETİ:

Çek Cumhuriyeti de doğalgaz akışında önemli düşüş olduğunu bildirdi.

HIRVATİSTAN:

Hırvatistan petrol ve doğalgaz dağıtım şirketi INA, Rusya'dan aldığı doğalgazın tamamen kesildiğini belirtti. Hırvatistan, doğalgazının yüzde 60'ını kendi kaynaklarından karşılıyor, yüzde 40'ını Rusya'dan ithal ediyor.

BOSNA:

Bosna doğalgaz şirketi BH Gas da, Rusya'dan ithal ettiği doğalgazın yüzde 25 azaldığını açıkladı.

MAKEDONYA:

Rusya'nın doğalgaz kesintisinden, Bulgaristan ile birlikte en fazla etkilenmesi beklenen Makedonya'nın doğalgaz şirketinden bir yetkili, Makedonya'nın sadece birkaç günlük doğalgaz rezervinin bulunduğunu bildirdi.

Büyük miktarda doğalgaz stoku bulunan AB ülkelerinin birçoğu, ayrıca doğalgaz ihtiyacını Norveç ve Cezayir gibi farklı kaynaklardan da karşılıyor.

ROMANYA:

Rusya'nın Romanya'ya verdiği doğalgaz da yüzde 75 oranında kesildi.

Romanya'nın Transgaz şirketi Müdürü Ioan Rusu, "Rusya'dan ithal edilen doğal gaz şimdi yüzde 75 oranında azaldı" dedi.

RUSYA - UKRAYNA DOĞALGAZ KRİZİ

Kiev ve Moskova arasında özellikle geçen yılın son ayında yoğunlaştırılan müzakerelerde taraflar anlaşmaya varamayınca, Rusya bu ülkeye verdiği gazı 1 Ocak'tan itibaren kestiğini açıkladı.

Gazprom, Kiev ile yürütülen görüşmeler sırasında 2009 yılı için bin metreküplük gaz fiyatının 179,5 dolardan 250 dolara yükseltilmesi için Ukrayna tarafına teklifte bulunduklarını açıkladı.

Ancak Ukrayna, Gazprom'un bu önerisini kabul etmediği gibi toprakları üzerinden Avrupa'ya gönderilen Rus gazının transit ücretinin artırılmasını istedi.

Görüşmelerin bu noktada tıkanması üzerine Rusya, Ukrayna'ya verdiği günlük 100 milyon metreküp gazı 1 Ocak'tan itibaren kesti. Ancak Avrupa'ya sattığı gazın da Ukrayna'ya verdiği gaz ile aynı hattan gitmesi, Rusya'nın aynı hattan günlük verdiği gazın miktarını 400 milyon metreküpten 300 milyon metreküpe düşürmesi anlamına geliyor.

Rusya ve Ukrayna arasındaki sorunlar bu aşamadan sonra ortaya çıkarken, Rusya Ukrayna'nın bu hattan verdiği gazı çalıp iç ihtiyaçları için kullandığını belirterek, dün de bu Ukrayna'nın bu hattan aldığı miktar oranında gazı Avrupalı tüketicilere gönderdiği gazdan düşüreceğini açıkladı.

Gazprom, bugün yaptığı açıklamada, Kiev'in tek taraflı olarak Avrupa ülkelerine gaz pompalanan 3 önemli hattı kapattığını kaydetti.

Rusya'nın gönderdiği gazı çaldığı iddialarını kabul etmeyen ve Rus gazının bir kısmını boru hatlarına, Rusya'nın miktarı düşürmesinden dolayı düşen basıncı artırmakta kullandığını açıklayan Kiev, Moskova'yı, Moldova, Bulgaristan, Romanya, Yunanistan, Türkiye, Polonya, Macaristan, Slovakya ve Almanya'ya giden gaz akışının tehlikeye girmesi için bilinçli olarak ihracatı durdurmakla suçladı.

Rusya, Avrupa'nın gaz ihtiyacının dörtte birini karşılarken, Avrupa'nın aldığı Rus gazının yüzde 80'ini Ukrayna'dan geçen borularla ulaştırıyor.

Ukrayna üzerindeki en önemli iki boru hattından biri doğrudan Slovakya'ya, oradan da Çek Cumhuriyeti, Avusturya, Almanya, Fransa, İtalya ve diğer Avrupa ülkelerine ulaşırken, Kiev'den geçen diğer boru hattı da krizden en kötü şekilde etkilenen Balkan ülkelerine uzanıyor.

Slovakya'ya bağlanan boru hattının Ukrayna bölümünde çok büyük bir yeraltı gaz deposu bulunduğu için krizden bu hat çok az etkilendi.

Krizin çözülememesi ve Avrupa'nın gazsız kalma tehlikesiyle yüz yüze gelmesi üzerine Rusya'da, Ukrayna'nın bundan sonra gaz geçişi konusunda güvenilir bir ülke olamayacağı, dolayısıyla alternatif boru hatlarınının süratle hayata geçirilmesi gerektiği belirtilirken, Kiev ile yaşanan krizden dolayı Ukrayna dışındaki mevcut boru hatlarından gönderilen gaz miktarının artırıldığı kaydedildi.

Rus gazını Belarus üzerinden Polonya ve Almanya'ya ulaştıran yıllık 33 milyar metreküplük (günlük 100 milyon metreküp) kapasiteye sahip Yamal-Avrupa boru hattının yanı sıra günlük 50 milyon metreküp kapasiteye sahip Mavi Akım Boru Hattı'ndan verilen gazın miktarı artırılırken, uzmanlar bu kapasite artırımının tek başına yeterli olmayacağına dikkati çekiyor.

Avrupa Birliği, sorunun en kısa yoldan çözümünün Kiev ve Moskova'nın bir an önce müzakere masasına dönmesi olduğunu savunurken, Ukrayna gaz ve petrol şirketi Naftogaz, Gazprom ile müzakerelerin 8 Ocak'ta yeniden başlayacağını açıkladı.

Ancak, taraflar müzakere masasına dönse bile çözüm bekleyen en önemli konular şöyle sıralanıyor:

* Ukrayna, 31 Aralık'ta geçmiş borcuna karşılık 1.5 milyar dolar ödeme yaptığını açıkladı. Gazprom, Rusya'daki yılbaşı tatillerinden dolayı bu paranın hesaplarına geçip geçmediğini ancak 11 Ocak'ta görebileceklerini belirterek Ukrayna'dan, yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesinden dolayı cezalarıyla birlikte 604 milyon dolarlık borcunu da ödemesini de istiyor.

* Rusya daha önce bin metreküp gaz için 250 dolar önerisini yapmış, ancak Ukrayna'nın bu teklifi kabul etmemesi üzerine fiyatı önce 418, ardından da doğu Avrupa ülkelerine verdiği fiyat olduğunu belirttiği 450 dolara yükseltmişti.

* Moskova, Ukrayna'yı, 1 Ocak'tan beri Avrupa'ya gönderdiği gazı ve iki ülkenin ortak şirketine ait depolardaki gazı kullanmakla suçluyor. Gazprom, Ukrayna'nın çaldığı gazın bedelini de ödemesi gerektiğini belirtirken, Ukrayna Rusya'nın verdiği gaz miktarını azaltmasından dolayı boru hatlarındaki basıncın düştüğünü, Rus gazının bir kısmını boru hatlarındaki basıncı düzeltmesi için kullandığını savundu.

* Ukrayna, toprakları üzerindeki boru hatlarından geçen bin metreküplük gazın 100 kilometrelik boru hattı kullanımı için 2-2,2 dolara çıkarılmasını isterken Rusya, iki ülke arasındaki 2010 yılına kadar geçerli olan mevcut anlaşmaya göre 1,6 dolar ödeyeceğini belirtti. Ancak, Ukrayna'daki bir yerel mahkeme söz konusu anlaşmayı dün yaptığı duruşmada geçersiz saydı. Mahkeme, sözleşmeyi imzalayan dönemin Naftogaz başkanının anlaşmaya yetkisiz bir şekilde imza attığını ve söz konusu anlaşmanın hükümet tarafından onaylanmadığı için geçersiz olduğunu açıklamıştı. Gazprom, Ukrayna'daki mahkemenin aldığı kararın geçersiz olduğunu, söz konusu anlaşmayla ilgili sorunları karara bağlamaya sadece İsveç'deki mahkemelerin yetkili olduğunu kaydetti.

Uzmanlar, Ukrayna'nın ekonomik iflasın eşiğinde olduğunu ve Rusya'ya gaz için ödeyebileceği parasının olmadığını belirterek, "Ukrayna bir yandan Rus gazını ucuz almaya ve bu konuda Avrupa'nın ona baskı yapmasını sağlamaya çalışıyor. Diğer yandan da bu krizi daha fazla uzatmayıp, Moskova'nın toprakları üzerinden geçen boru hatlarına yönelik bir alternatif geliştirerek bu önemli gelir kaynağından olmak istemiyor" görüşünü dile getirdi.

Taraflar 8 Ocak'ta müzakere masasına dönmeyi kabul ederken, müzakereden kısa sürede sonuç alınıp alınmayacağını zaman gösterecek. Ancak kesin olan bir şey varsa o da Moskova'nın Ukrayna'ya bağımlılığı azaltmak için Karadeniz altından Bulgaristan'a bağlanacak olan Güney Akım ve Baltık Denizi altından Avrupa'ya bağlanacak olan Kuzey Akım hatlarına hız vereceği.

Rusya, Ukrayna'nın alternatifi hatlar üzerinde çalışmalarını yoğunlaştırırken, Avrupa'nın da Rus gazına olan bağımlılığını azaltmak için Nabucco gibi alternatif hatlara ağırlık vermesi kaçınılmaz görünüyor. Yorum Yaz | Yorumları Oku