{$ day.Temps.HighTemp $} °
Prof. Dr. Murat Ferman Prof. Dr. Murat Ferman

Petrol Mücadelesi'nden; Çip Savaşları'na uzanan yol..

25.09.2022 Pazar | 17:56

Pandemi döneminde küresel ölçekte yaşanılan üretim-tedarik kaynaklı sorunların; gıda-petrol gibi temel kalemlere ilaveten, teknolojik ürünler için de ortaya çıktığını hatırlatarak başlayalım. Bu çerçevede pekçoğumuz nezdinde “kritik önem ve öncelik farkındalığının düşük olduğu” (Elektronik) ÇİP unsurunun hemen ön plana çıktığına şahit olduk. Gerçekten, başta araba ve cep telefonu olmak üzere, teknoloji gerektiren tüm ürünlerin temelinde yer alan yarı-iletkenlerin kritik-stratejik işlevleri, yeniden ve adeta metazori şekilde gözönüne getirilmiş oldu.

Mevcut yapılanmada, dünyanın çip üretimi alanında önde gelen ülkesi, anakıtada yerleşik Çin Halk Cumhuriyeti tarafından “isyankar topraklar” olarak nitelendirilen, Tayvan’dır. Doğrudan tüketiciye satış gerçekleştirmedikleri için tanınmışlığı sınırlı kalan Taiwan Semiconductor gibi alanın lider oyuncuları, dünyanın en değerli ilk on şirketi arasında yeralmakta; dünyadaki en gelişmiş çip üretim hacminin %90’ ını gerçekleştirmektedirler. Sözü edilen kategori; “5 nm (nano-metre: milimetrenin milyonda biri)” olup, akıllı telefonlar ve ileri askeri teknolojiler için gereken çiplerdir ve halihazırda, mesela Amerika’da bunların üretimi bulunmamaktadır. Bu alana “stratejik öncelik tanıyan” Çin bile, an itibarıyla, 7 nm. altındaki ürün yelpazesinde kaliteli ve toplu üretim kapasite ve kabiliyetinden mahrumdur.Belki de, bu sebeplerle, Tayvan; dış tehdit(ler)e karşı kendisini koruyan bir Silikon Kalkan (Slicon Shield) bulunduğu argümanını savunma cesaret ve dirayetini göstermektedir.

Kahve makinesinden; kalp piline kadar geniş yelpazede “ana girdi” vasfını kazanan çip’ ler, yapısal olarak “Silikon-Kum” kategorisinde yer alırlar ve herhalde, “ en yüksek oranda ve misliyle katma değer yaratma” bakımından adeta mucize yaratılmış bir sektörün temel taşı olarak selamlanmalıdır. Amerika’ nın dijital alanda dünyaca tanınmış şirketlerinin toplandığı en önemli bölgelerden birisinin; “Silikon Vadisi” olarak anıldığını anımsatmak isteriz. Ancak, iş çip kritik faktörüne geldiğinde, halen “tasarım” kulvarında liderliğini sürdüren ABD’ nin, en gelişmiş kategorilerin “üretimi” bakımından geriye düştüğünü de not etmeliyiz. İşte, bu sebeplerle, Başkan Biden’ in iddialı CHIPS Yasası, geçtiğimiz haftalarda kabul edilerek, süratle uygulamaya konmuştur.

CHIPS inisiyatifi; açık ve net olarak, Amerikan bilimsel araştırma-geliştirme alanında liderliği; ağırlıkla Çin’e karşı yeniden yakalama vizyon ile misyonunu temsil etmektedir. Elli milyar dolarlık dev bütçe ile, en gelişmiş (5nm.lik) çiplerin üretimi işinin Amerika’ ya çekilmesi/geliştirilmesi hedeflenmektedir. CHIPS bütçesinden bu işe ayrılan “teşvikler” için 28 milyarlık kaynak, ABD’ de üretimi sağlayacak yerli ve yabancı şirketleri kapsamaktadır. Doğrudan araştırma-geliştirme (AR-GE) için tahsis edilen onbir milyar dolarlık fonlar ise sadece yerli/milli şirketlere tahsis edilmektedir. Ayrıca, “genel maksatlı mikro-çip” kategorisi dışındaki tüm yarı-iletkenlerin münhasıran Çin ve Rusya’ ya satışları kesin olarak engellenmektedir. Hızla uygulamaya konulduğu gözlenen CHIPS düzenlemesinin etki ve sonuçlarının, önümüzdeki dönemin uluslararası rekabet mücadelesinde belirleyici; “gelecekteki rekabeti şekillendirici” kritik rolü bakımından radarda tutulması önemlidir.

Ekonomik seyir ve gelişmelerin ana kulvarında yer alan yarı-iletken/çip unsurunun, içinde bulunduğumuz yüzyılı biçimlendirme etki ve potansiyeli ortadadır. Ancak, geçen yüzyılda “petrol” un oynadığı rol; sergilediği etki derinlik ve genişliği ile karşılaştırıldığında sonucun ne olacağını kestirmek güçtür; “yaşayarak ve bedelleri ödenerek görülecek”tir. Şimdiden kesin olan husus; yarına hazırlıklı olanların, “rekabet kulvarında daha önde; bedel ödeme işinde daha geride” kalma ihtimallerinin, diğerlerine göre daha yüksek olduğu tespitidir.

Diğer Yazıları

Merkez, enflasyon ve borsa üçlemesi...

Merkez Bankası, geçen ay deklare ettiği yön(indirim) ve miktar (yüzelli puan) ifadelerine harfiyen uygun bir kararla Kasım Para Politikası Kurul Toplantısını sonuçlandırdı. Hatırlanacağı üzere, en son yirmisekiz ay önce tek haneli rakamlara çekilip, bu düzeyde sadece üç ay kalan politika faizi; iki yılı aşkın bir süreden sonra yeniden tek haneye indirilmiş oldu. Açıklanan birbuçuk puanlık indirim ile birlikte, gösterge faizi; sadece onsekiz aylık bir sürede (18 Mart 2021 PPK’sından başlayarak) toplam manşette on puan (bin bips.) düzeyinde indirime uğratıldıktan sonra aşağı yönlü süreç ve tasarrufun şimdilik sonlandırıldığı deklare edildi.

Devamını Oku 27.11.2022

Büyük zirveler; O kadar büyük olmayan neticeler..

Geçtiğimiz hafta içinde, bitimine günler kalan 2022’nin en büyük ve kapsamlı iki zirvesi sonuçlandı. İki haftadır süren COP27 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı ve G20 Ülkeleri Liderler Zirvesi sonuç bildirge ve deklarasyonları dünyaya açıklandığında, büyük zirvelerden çıkan neticelerin aynı oranda bir içerik ve yaptırım gücüne ulaşamadığı; böylece, “beklentileri karşılamada yetersiz kalanlar kervanı”na katıldıkları görülüyor.

Devamını Oku 20.11.2022

Seçim; Geçim ve İklim hakkında..

Amerika’daki seçim sonuçlarının yakından izlendiği bir haftayı geride bıraktık. Küresel planda yaşanılan zorlu konjonktür andacında, “rezerv paranın sahibi” ülkedeki eko-politik gelişmeler, elbette herkesin radarında yer alıyor. Biden yönetiminin bundan sonraki opsiyon ve kabiliyetleri temelinde, ABD ile sınırlı kalmayacak açılımlarının; seçim sonuçlarına bağlı olarak şekilleneceği de biliniyor.

Devamını Oku 13.11.2022
{$ item.Title $}
{$ item.Title $} © {$ item.Files[0].Sources[0] $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ photo.Metadata.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
LG
MD
SM
XS