Çiğdem Öztabak Çiğdem Öztabak

Kripto Tarihindeki En Önemli Olay: Merge yani Birleşme

18.09.2022 Pazar | 09:28

Web3 alanında heyecanla beklenen Ethereum’un kalbinde bulunan ana mekanizmanın değişimi gerçekleşti. Merge ya da Birleşme olarak tanımlanan olayda, Emek İspatlı’dan (Proof of Work) Hisse (Proof of Stake) İspatlı bir Ethereum’a geçildi. Bu değişimin Ethereum ağını daha güvenli ve daha sürdürülebilir hale getireceği, aynı zamanda merkeziyetsizlik özelliği de beslenerek platformun tarafsız kalmasına sebep olacağı en başından beri savunuluyordu. Ancak, PoW’un bunların yanında, karbon ayak izini azaltma değer önerisine rağmen, ağın giderek merkezileşen doğası konusunda şüpheleri artanlar da var. Bu yazımda bu iki tarafın da yaklaşımlarını objektif olarak sizlerle tek bir yerde toplayarak paylaşmak istedim. Benim açımdan ETH kurucularının inancı ve gelecek planlarını PoS etrafında şekillendiriyor olmalarına duydukları heyecan oldukça samimi geliyor. Her zaman için iş birliğini savunan bu yeni teknoloji ve iş modeli, kendisini geliştirenlerin öneminin altını çiziyor. Ama her çok oyunculu pazarda birbiriyle karşılaştırma ihtiyacı her zaman vardır.

Ethereum topluluğunun Proof-of-Work (PoW) sistemini bırakıp, daha yeni bir teknoloji olan Proof-of-Stake yani kısaca (PoS) sistemine geçişi, ETH tarihinde önemli bir yeri olacak olay 15 Eylül’de hiç bir sorun yaşanmadan yapıldı.

ETH kurucu ortaklarının, yatırımcılarının ve ETH geliştiricilerinin bu sorunsuz geçişi kutladığı olaya aynı zamanda güçlü eleştiriler de vardı.

Elbette, Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, birleşmenin başarılı olmasına yardımcı olan herkese teşekkürlerini ifade eden ilk kişilerden biri oldu.

Ethereum ekosistemi için büyük bir an olduğunu ve birleşmenin gerçekleşmesine yardımcı olan herkes bugün çok gurur duymalı - diye yazdı Buterin.

“Küresel olarak kullanılan bir blok zincirini PoS'a dönüştürmek, çoğu son kullanıcının herhangi bir şey fark etmesine veya yapmasına gerek kalmadan kesinlikle inanılmaz bir başarı” diye ekledi. Fakat belirttiğim gibi burada herhangi bir teknoloji olmadığını savunanlar da var. Yani sorunsuz geçişin tabiri caiz ise abartıldığını.

Ethereum’un yazılım şirketi ConsenSys'in CEO'su Joe Lubin de topluluğu tebrik etmek için destek tweet’ini paylaştı. (Kendisini Twitter’dan da takip etmenizi öneririm.) ConsenSys’un Web3’de son kullanıcının kullandığı bir çok ürünün teknolojisinde ve yatırımcı olarak da büyük rolü olduğunu tekrarlamakta fayda var. O açıdan sadece ETH için değil bir çok blok zinciri açısından da kilit bir roldeler.

StarkWare'in kurucu ortağı ve başkanı Eli Ben-Sasson, birleşmenin yayılmasını Webb Telescope'un açılmasını izlemeye benzetti. Sasson eğer birleşmede bir sorun çıksaydı milyarlarca doların ve yazılım eforunun boşa gideceğini eklemiş.

Bu arada Ethereum core geliştiricisi Preston van Loon da, ağın birleştirme sonrası blok üretim süresinin biraz daha hızlı olduğunu de doğruladı. Teknik anlamda içeriklere ilgi duyanların Twitter’dan takip etmesini önereceğim ikinci kişi olur.

“Ethereum, PoS ile ~ %10 daha hızlı. Daha önce bloklar ortalama olarak her 13.3 saniyede bir üretiliyordu. Artık bloklar her 12 saniyede bir üretiliyor,”

Ancak bu hızın son kullanıcı tarafından hissedilmesi beklenmiyor.

Birleşmenin Karbon Ayak İzi’ne olumlu katkısı nedir?

Ethereum birleşmesinin vaat ettiği faydaların çoğu, enerji kullanımında ve karbon ayak izinde %99'dan fazla azalmaydı. Ancak geçişten önce artan merkezileşme konusundaki yorumlarını tekrarlayan bazı analistler, şu anda blok zincirinin altında yatan hisse kanıtı mekanizmasına nispeten az sayıda Coinbase gibi platformların rakamsal anlamda hükmettiğinden endişe duyuyorlar.

Degen Ekonomisti ve ülkemizde bu alanda Web3 alanının da iletişimini yapan Efe Bulduk da Twitter’da karbon ayak izi ve birleşme ile ilgili pozitif yorumlarını paylaştı. Konuyla ilgili kamuoyunu bilgilendirici Space konuşmalarında yer aldı.

‘’ Merge başarılı bir şekilde gerçekleşti. An itibariyle Dünya'nın elektrik tüketimi ~112 TWh/yıl azalmış oldu. Bu küresel tüketimin yaklaşık olarak %0.2'sine eşit.

Başka bir deyişle Hollanda'nın tüketimi kadar elektrik tasarruf edilecek. Ethereum artık 2000 kat daha çevreci.’’

Gelelim PoS sistemini ve bu birleşmeyi eleştirenlere:

DeFi platformu Gnosis'in kurucu ortağı Martin Köppelmann, "Hissenin 2/3'ünden fazlasını kontrol eden 7 kuruluşu görmek oldukça hayal kırıklığı yaratıyor" diye yorumladı.

Ethereum staking hizmeti Lido'nun hisse bazlı Ethereum doğrulamasının yüzde 27'sinden fazlasını ve ardından yüzde 14'ten fazla kripto borsası Coinbase'i gösteren bir grafik yayınladı.

Dune Analytics raporundan gelen bilgiler de , Ethereum'un en büyük iki staker'ının şu anda 4.16 milyon ETH (%30.1) ile Lido ve 2 milyon ETH (%14.5) ile Coinbase olduğunu doğruladı. "Diğer" olarak sınıflandırılan geri kalan staker'ların 3,65 milyon ETH'si (%26,5) var. Bu da ne de olsa merkeziyetsizlik kavramını tehtit eden bir istatistik olarak yorumlanıyor. Hem DAO kavramının hem de bu kavramının altının her anlamda dolu olmadığı şu an bir gerçek, bunun aksini iddia edenleri samimi bulmuyorum. Ancak buna yönelik çalışmalarda bulunan ETH ve savunucularını ilgiyle takip ediyorum ve daha samimi buluyorum.

Birleşme, bu yorumların hepsini bir yerde süzdüğümüzde Ethererum ağ kapasitesinin genişletilmesi değil, fikir birliği mekanizmasının değişikliği üzerine. ETH fiyatı bu geçişten bağımsız düşse de, önümüzdeki dönemde pozitif yansımalarını göreceğiz.

Rakamsal istatistikler kaynağı Dune Analytics, Decrypt

Diğer Yazıları

Oyun dünyasının Shopify’ından Web3’ye geçiş X.LA Foundation röportajı

Web3'e geçiş yapan herhangi bir şirketin karşılaştığı en büyük zorluk, şu anda bulunduğumuz başlangıç noktası. Yapı taşları döşeniyor. Bu hem ürkütücü, hem heyecanlı, bazen de önümüzü göremediğimiz korkutucu bir görev haline geliyor. İş modellerimiz kontrol edemediğimiz şekilde yeniden şekillendiriliyor. Ancak, bu yeni sistemde hala çok fazla belirsizlik var ve bu yüzden inanılmaz derecede planlı ve kuralcı olmalısınız. Fikirlerinizi, işinizi inşa etmek veya işinizi yenilemek için heyecan verici bir zamandan geçiyoruz ve değişim kapıda. Ya siz onu yakalamaya hazırlanabilirsiniz ya da onun sizi yakalama riskini göze alabilirsiniz.

Devamını Oku 29.08.2022

Gerçek dünyayı kopyalamak

Başlıktaki cümle, özellikle çocuklar arasında oldukça populer olan Roblox’un ürün başkanı Josh Anon’a ait. Mümkün olduğunca gerçek dünyayı kopyalamak ve bunu grafıklerimizle oyunlarımıza yansıtmak istiyoruz diyor. Yani Roblox’un dünyasında ıslak asfaltta giden bir araba kayabilir ya da aleve maruz kalan ahşap tek bir komutla alev alabilir ve bunu 3D olarak deneyimlersiniz. Roblox, varsayılan bu malzemelerin artık diğer nesnelerle gerçek dünyada beklediğiniz şekillerde etkileşime gireceğini iddia ediyor.

Devamını Oku 21.08.2022

Yazılımda teknoloji ve bilimin birleşmesi, Input Output - Jerry Fragiskatos röportajı

Input Output 2015 yılında Charles Hoskinson ve Jeremy Wood tarafından kurulan IOHK, dünyanın önde gelen blockchain altyapı araştırma ve mühendislik şirketlerinden birisi. Cardano’nun da alt yapısını sağlıyorlar.

Devamını Oku 31.07.2022
{$ item.Title $}
{$ item.Title $} © {$ item.Files[0].Sources[0] $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ photo.Metadata.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
LG
MD
SM
XS